(ເນ່ືອງໃນໂອກາດວັນກຳມະກອນສາກົນຄົບຮອບ 140 ປີ 1 ພຶດສະພາ 1886-1 ພຶດສະພາ 2026)

* ເພື່ອຫວນຄືນຂະບວນການຕໍ່ສູ້ຂອງຊົນຊັ້ນກໍາມະກອນສາກົນ ແລະ ຜູ້ອອກແຮງງານລາວ. ຄື​ດັ່ງ​ພວກ​ເຮົາຮັບ​ຮູ້​ນໍາ​ກັນ​​ແລ້ວ​ວ່າ ສະພາບ​ແວດ​ລ້ອມ​ທີ່ຊົນ​ຊັ້ນ ​ກຳມະກອນ​ສາກົນ ​ແມ່ນ​ໄດ້​ກໍາເນີ​ດ​ເກີດຂຶ້ນ​​ໃນ​ທ້າຍ​ສັດຕະວັດ ​ທີ XVIII ຫາ​ຕົ້ນ​ສັດຕະວັດ​ທີ XIX ຫລາຍ​ປະ​ເທດ​ໃນ​ທະວີບ​ເອີ​ລົບ ​ແລະ ອາ​ເມ​ລິ​ກາ​ ໄດ້​ສຳ​ເລັດ​ການໂຄ້ນ​ລົ້ມ​ລະບອບ​ສັກ​ດີ​ນາ ​ແລະ ສ້າງ​ຕັ້ງ​ລະບອບ​ນາຍທຶນ​ຂຶ້ນ​ແທນ. ຍ້ອນ​ຄວາມ​ຮຽກຮ້ອງ​ຕ້ອງການ ​ຂອງ​ສັງຄົມ​ ໃນ​ການ​ຕອບ​ສະໜອງ​ວັດຖຸ ​ແລະ ສິ່ງ​ຂອງ​ຕ່າງໆ​ ເຂົ້າ​ໃນ​ການ​ຮັບ​ໃຊ້​ຊີວິດ​ ປະຈຳ​ວັນ​ນັບ​ມື້​ສູງ​ຂຶ້ນ ແລະ ບໍ່​ສາມາດ​ຕອບ​ສະໜອງ​ຕາມ​ຄວາມ ຮຽກຮ້ອງ​ຕ້ອງການ​ຂອງ​ສັງຄົມ​ໄດ້, ຈຳນວນ​ກຳມະກອນ​ກໍ​ມີ​ການເຕີບ​ໃຫຍ່​ຂະຫຍາຍຕົວ ​ໄປ​ພ້ອມໆ​ກັບ​ການ​​ຂະຫຍາຍຕົວ​​ຂອງການ​ຜະລິດ​. ພາຍ​ໃຕ້ການ​ປົກ ຄອງ​ຂອງ​ພວກ​ນາຍທຶນ​, ຊົນ​ຊັ້ນ​ກຳມະກອນ​ຖືກ​ກົດ​ຂີ່​ຂູດ​ຮີດ​ນັບ​ມື້​ຍິ່ງ​ໜັກໜ່ວງ, ​​ອອກ​ແຮງ​ງານ​ສຸດ​ທີ່​ລຳບາກ ​ແລະ ມີ​ຄວາມ​ສ່ຽງສູງຕໍ່ຊີວິດ​ ເນື່ອງ​ຈາກ​ລະບົ​ບປ້ອງ​ກັນ​ໄພ​ຂອງ​ເຄື່ອງຈັກ​ໃນ​ເວລາ​ນັ້ນ​ຍັງ​ບໍ່​ທັນ​ມີ, ນາຍທຶນ​ນັບ​ມື້​ເພີ່ມ​ທະວີ​ການກົດ​ຂີ່ຂູ​ດຮີດ,​ ບັງຄັບ​ຂົ່ມ​ເຫັງ​ໃຫ້​ກຳມະກອນ ​ອອກ​ແຮງ​ງານ​ ໂດຍ​ບໍ່​ມີເວລາພັກຜ່ອນມື້ໜຶ່ງ​ເຮັດ​ວຽກ 14-15 ຊົ່ວ​ໂມງ, ​ອອກ​ແຮງ​ງານ​ໜັກ​ແຕ່​ໄດ້ຮັບຄ່າ​ແຮງ​ງານ​ໜ້ອຍ, ບໍ່​ມີການ​ປ້ອງ​ກັນ​ສຸຂະພາບ ​ແລະ ຄວາມ​ປອດ​ໄພ​ແຮງ​ງານ ​ໃນ​ສະຖານ​ທີ່​ເຮັດ​ວຽກ​, ບໍ່​ໄດ້​ເອົາ​ໃຈ​ໃສ່​ກ່ຽວ​ກັບ​ສະຫວັດດີ​ການ-ສັງຄົມ​, ເຮັດໃຫ້ຊີວິດການເປັນຢູ່ທຸກຍາກລໍາບາກ, ຈຶ່ງ​ພາ​ໃຫ້​ເກີດ​ມີ​ຂໍ້​ຂັດ​ແຍ່ງ​ຂຶ້ນ ​ແລະ ຂໍ້​ຂັດ​ແຍ່ງ​ດັ່ງກ່າວ​ນັບ​ມື້​ນັບ​ຮຸນ​ແຮງຂຶ້ນ​ເລື້ອຍໆ, ຊົນ​ຊັ້ນ​ກຳມະກອນ ​ແລະ ຊາວ​ຜູ້​ອອກ​ແຮງ​ງານ​ຈຳ​ເປັນ​ຈຶ່ງ​ ໄດ້​ຈັດ​ຕັ້ງ​ກັນເປັນ​ກຸ່ມ, ​ເປັນ​ຂະ​ບວນ​ເພື່ອລຸກ​ຮື​ຂຶ້ນ​ ຕໍ່ສູ້​ກັບ​ຊົນ​ຊັ້ນ​ນາຍທຶນ, ທວງ​ໃຫ້​ພວກ​ນາຍທຶນ​ເພີ່ມ​ເງິນ​ເດືອນ ​ແລະ ຫລຸດຜ່ອນ​ຊົ່ວ​ໂມງ​ເຮັດ​ວຽກ​ລົງ. ຂະ​ບວນການ​ຕໍ່ສູ້​ຄັ້ງ​ທຳ​ອິດ ​ແມ່ນ​ຢູ່​ປະ​ເທດອັງກິດ​ໃນ​ປີ 1764 ​ເພາະ​​ປະ​ເທດ​ອັງກິດ ​ໃນ​​ເວລາ​ນັ້ນ​ເປັນ​ປະ​ເທດ​ທີ່​ຂະຫຍາຍຕົວ​ ທາງ​ດ້ານ​ອຸດສາຫະກຳ​ໄວກ່ວາ​ໝູ່. ໃນ​ເດືອນພະຈິກ1884 ຢູ່​ເມືອງ​ຫລວງ​ຊິ​ກາ​ໂກ ​ເປັນ​ຈຸດ​ໃຈກາງ​ອຸດສາຫະກຳ​ ຂອງ​ປະ​ເທດ​ອາ​ເມ​ລິ​ກາ,ຂະ​ບວນກຳມະກອນ​ໄດ້​ມີ​ການ​ຕໍ່ສູ້​ກັບ​ ພວກ​ນາຍທຶນ​ຢ່າງ​ຮຸນ​ແຮງ​,​ ຮຽກ ຮ້ອງ ແລະ ປຸກ​ລະດົມໃຫ້ກຳມະກອນ, ຊາວ​ຜູ້​ອອກ​ແຮງ​ງານ​ ທຸກ​ທົ່ວ​ໜ້າ​ກຽມພ້ອມ​ຕໍ່ສູ້​ ເພື່ອ​ທວງ​ເອົາ​ສິດ​ຂອງ​ຕົນ.

ມາ​ໃນວັນ​ທີ 1 ພຶດສະພາ 1886 ​ເປັນ​ເທື່ອ​ທຳ​ອິດ ​ທີ່ຊົນ​ຊັ້ນ​ກຳມະກອນ ​ແລະ ຊາວ​ຜູ້​ອອກ​ແຮງ​ງານ​ໃນ​ປະ​ເທດ​ອາ​ເມ​ລິ​ກາ ຢູ່​ເມືອງຫລວງ​ຊິ​ກາ​ໂກ ໄດ້​ມີ​ການ​ຕໍ່ສູ້​​ໂດ​ຍອີງ​ໃສ່ເນື້ອ​ໃນ​ ຂອງ​ຖະ​ແຫລ​ງການ​ຮຽກຮ້ອງ​ ໃຫ້​ພວກ​ນາຍທຶນ​ ຕ້ອງ​ປະຕິບັດ​ຕາມ​ການສະ​ເໜີ​ຂອງ​ກຳມະກອນ​ວ່າ: “​ແຕ່​ນີ້​ຕໍ່​ໄປ​ບໍ່​ໃຫ້​ກຳມະກອນ​ ຜູ້​ໃດ​ເຮັດ​ວຽກ​ເກີນ 8 ຊົ່ວ​ໂມງ​ຕໍ່​ມື້, 8 ຊົ່ວ​ໂມງ​ພັກຜ່ອນ ​ແລະ 8 ຊົ່ວ​ໂມງ​ຮໍ່າຮຽນ” ​​ໃນ​ມື້​ນັ້ນ​ໄດ້​ມີ​ກຳມະກອນ​ນັດ​ຢຸດ​ງານ​ເຖິງ 5.000 ​ແຫ່ງ​ໃນ​ຕົວ​ເມືອງ​ໃຫຍ່​ ຂອງ​ປະ​ເທດ​ອາ​ເມ​ລິ​ກາ ​ເຊັ່ນ: ນິວຢອກ, ບານ​ຕີ​ມໍ, ວໍ​ຊິງ​ຕັນ ​ແລະ ອື່ນໆ, ມີ​ຜູ້​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ເຖິງ 3 ​ແສນ 4 ໝື່ນ​ຄົນ ​ໄດ້​ຮຽກຮ້ອງ ​ແລະ ບັງຄັບ​ໃຫ້​ນາຍທຶນ​ ຕ້ອງ​ຮັບຮອງ​ເອົາ​ສິດ​ ໃນ​ການ​ເຮັດ​ວຽກ​ຂອງ​ກຳມະກອນ ​ໃນ​ມື້ໜຶ່ງ 8 ຊົ່ວ​ໂມງ. ​ຕໍ່​ໜ້າສະພາບ​ການ​ຄື​ແນວ​ນັ້ນ, ວັນ​ທີ 1ພຶດສະພາ 1889 ກອງ​ປະຊຸມ​ພັກ​ກອມ​ມູນິດ​ສາກົນ​ ຄັ້ງ​ທີ II ​ໄດ້​ໄຂ​ຂຶ້ນ​ຢູ່ທີ່​ນະຄອນຫລວງປາຣີ (ປະ​ເທດ​ຝຣັ່ງ), ມີຜູ້ແທນເຂົ້າຮ່ວມກອງປະຊຸມທັງ​ໝົດ 393 ຄົນ ຊຶ່ງ​ແມ່ນ​ຜູ້​ແທນ​ມາ​ຈາກ 22 ປະ​ເທດ ​ເອີ​ຮົບ, ອາ​ເມ​ລິ​ກາ ​ແລະ ອາກຊັງ​ຕິນ, ທີ່ປະຊຸມ​ໄດ້​ຜ່ານ​ໂຄງການ​ດຳ​ເນີນ​ງານ​ສຳຄັນ​ຄື:  ຊົນ​ຊັ້ນ​ກຳມະກອນ ​ສາມັກຄີ​ຕໍ່ສູ້ ເພື່ອປະຕິບັດຄຳຂວັນ “ ມື້ໜຶ່ງເຮັດວຽກ 8 ຊົ່ວໂມງ ແລະ ກຳນົດເອົາວັນທີ 1/5/1886 ເປັນວັນກຳມະກອນສາກົນ”. ແນັບແຕ່​ນັ້ນ​ມາ  “ວັນ​ທີ  1 ​ພຶດສະພາ ຂອງ​ທຸກໆ​ປີ ຈຶ່ງ​ໄດ້​ກາຍ​ເປັນ​ວັນ​ບຸນ​ໃຫຍ່​ ຂອງ​ຊົນ​ຊັ້ນ​ກຳມະກອນ​, ເປັນວັນລະນຶກເຖິງມູນເຊື້ອສາມັກຄີຕໍ່ສູ້ຂອງຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ ແລະ ຊາວຜູ້ອອກແຮງງານ ເພື່ອປົກປ້ອງສິດທິ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດຂອງຕົນ; ປົກປັກຮັກສາສັນຕິພາບໃນທົ່ວໂລກ”.

          ນັບແຕ່ມື້ມີວັນກຳມະກອນສາກົນເປັນຕົ້ນມາ, ຂະບວນການຕໍ່ສູ້ຂອງຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ ແລະ ຊາວຜູ້ອອກແຮງງານໃນບັນດາປະເທດນາຍທຶນ ແລະ ຫົວເມືອງຂຶ້ນໄດ້ກາຍເປັນກະແສຟອງຢ່າງຟົດເດືອດ ເປັນຕົ້ນແມ່ນພາຍຫລັງການປະຕິວັດເດືອນຕຸລາ ຣັດເຊຍ ສຳເລັດຜົນ ແລະ ພາຍຫລັງການກຳເນີດ “ສະພາແຮງງານສາກົນ” ຂະບວນການກຳມະບານໄດ້ກຳເນີດຂຶ້ນ ແລະ ໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວຮອດພາກພື້ນອາຊີ ແລະ ອາເມລິກາ. ຫລັງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ II, ຂະບວນການກຳມະບານກໍໄດ້ແຜ່ລາມໄປຮອດອາຟຣິກກາ ແລະ ການຕໍ່ສູ້ນັບມື້ນັບມີຫລາຍຮູບຫລາຍສີ ເປັນຕົ້ນ ຂະບວນການຕໍ່ສູ້ຕ້ານທຸກຮູບການກົດຂີ່ຂູດຮີດຂອງບັນດາບໍລິສັດ “ກວມໂລກ” ຂອງພວກນາຍທຶນຕໍ່ສູ້ ເພື່ອທວງໃຫ້ສ້າງພື້ນຖານເສດຖະກິດແບບກຸ້ມຕົນເອງ, ຕ້ານການເປັນລູກໜີ້ຂອງຕ່າງປະເທດ, ຕ້ານອັນທີ່ເອີ້ນວ່າ “ເຂດແລກປ່ຽນແບບເສລີ” ແລະ “ເຂດມີນະໂຍບາຍຕໍ່ສິນຄ້າຂາອອກ”. ຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ ແລະ ກຳມະບານຢູ່ຫລາຍປະເທດກຳລັງພັດທະນາ ໄດ້ຮ່ວມກັນກັບບັນດາອົງການຈັດຕັ້ງທີ່ກ້າວໜ້າອື່ນໆ ນຳພາປະຊາຊາດຂອງຕົນໄປຕາມເສັ້ນທາງຂະຫຍາຍຕົວຂອງສັງຄົມນິຍົມ. ໃນສະຖານະການໃໝ່, ບັນດາປະເທດພັດທະນາໃນໂລກໄດ້ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນຕໍ່ກັບຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ, ໃຫ້ສິດກຳມະກອນມີຫຸ້ນໃນການລົງທຶນທຳການຜະລິດຢູ່ຫົວໜ່ວຍແຮງງານຕ່າງໆ, ໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ທາງດ້ານສະຫວັດດີການສັງຄົມ, ການປ້ອງກັນສຸຂະພາບ ແລະ ຄວາມປອດໄພ ໃນສະຖານທີ່ອອກແຮງງານ, ຊົນຊັ້ນກຳມະກອນໄດ້ກາຍເປັນກຳລັງແຮງໃນການສ້າງ ແລະ ນຳໃຊ້ຜົນຳສເລັດເຕັກໂນໂລຊີທີ່ທັນສະໄໝເຂົ້າສູ່ການຜະລິດ.

​ ​ຕະຫລອດ​ໄລຍະຜ່ານ​ມາ, ​ພາລະ​ກໍາ​ປະຫວັດສາດ​ ຂອງ​ຊົນ​ຊັ້ນ​ກໍາມະກອນສາກົນ ​ໄດ້​ຊີ້​ໃຫ້​ພວກ​ເຮົາ​ເຫັນ​ຢ່າງ​ຈະແຈ້ງວ່າ: ຊົນ​ຊັ້ນ​ກໍາມະກອນ​ແມ່ນ​ຊົນຊັ້ນ ທີ່​ນໍາ​ໜ້າ​ຂອງ​ຍຸກ​ສະ​ໄໝ ຕິດ​ພັນ​ກັບ​ພື້ນຖານ​ການ​ຜະລິດ, ມີ​ລະບຽບ​ວິ​ໄນ,​ ເປັນ​ຜູ້​ມີ​ຫົວຄິດ​ປະດິດ​ສ້າງ, ມີ​ຄວາມ​ສາມາດ​ພຽງພໍ​ທີ່​ຈະ​ລຶບ​ລ້າງ ​ລະບອບ​ການ​ພົວພັນ​ສັງຄົມ​ແບບ​ກົດ​ຂີ່ ​ແລະ ສ້າງ​ສັງຄົມ​ໃໝ່​ທີ່​ກ້າວໜ້າ ສີວິ​ໄລ ​​ແລະ ຍຸຕິ​ທໍ​າ ພາຍ​ໃຕ້​ການ​ນໍາພາ ຂອງ ພັກກອມ​ມູນິດ.

 ປີ 1930 ພັກກອມມູນິດອິນດູຈີນ ໄດ້ຮັບການສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໂດຍແມ່ນປະທານ ໂຮ່ຈີ່ມິງ, ພັກໄດ້ ວາງແນວທາງອັນຖືກຕ້ອງ ເພື່ອນໍາພາຂະບວນການຕໍ່ສູ້ປົດປ່ອຍຊາດ ຕ້ານພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນ, ພາຍຫລັງມີພັກນຳພາຂະບວນການ ຕໍ່ສູ້ຂອງປະຊາຊົນ, ຊົນຊັ້ນກໍາມະກອນ, ຜູ້ອອກແຮງງານ 3 ຊາດອິນດູ ຈີນ ໄດ້ມີຄຸນນະພາບໃໝ່ ສາມາດຍາດໄດ້ໄຊຊະນະເປັນກ້າວໆມາ. ຜົນງານ​ອັນພົ້ນ​ເດັ່ນໃນໄລຍະນັ້ນ   ​ແມ່ນ​ຂະ​ບວນການ​ລຸກ​ຮືຂຶ້ນ​ຢຶດອຳນາດ​ການ​ປົກຄອງ​ໃນ​ທົ່ວ​ປະ​ເທດ, ​ໄດ້​ມີ​ຂະ​ບວນການ​ກຳມະກອນ​ໄຟຟ້າ​ລາວ ​​ເປີດ​ສາກ​ນຳ​ໜ້າ​ພາ​ທາງ​ໃຫ້​ ຂະ​ບວນການ​ກຳມະກອນ​ຢູ່​ແຫ່ງ​ອື່ນໆ ລຸກຂຶ້ນຕໍ່ສູ້ພ້ອມ​ກັບ​ການ​ຕໍ່ສູ້​ ຂອງ​ປະຊາຊົນ​ລາວ​ ບັນດາເຜົ່າໃນ​ທົ່ວ​ປະ​ເທດ, ພາຍ​ໃຕ້​ການ​ນຳພາ​ອັນ​ສະຫລາດ​ສ່ອງ​ໃສ ​ຂອງ​ພັກປະຊາຊົນລາວ, ສາມາດ​ໂຄ້ນ​ລົ້ມ​ລັດ ທິ​ລ່າ​ເມືອງ​ຂຶ້ນ​ແບບ​ເກົ່າ ​ແ​ລະ ​ແບບ​ໃໝ່ໄດ້​ຢ່າງ​ສິ້ນ​ເຊີງ, ສ້າງ​ຕັ້ງ​ລະບອບ ສາທາລະນະ​ລັດ ປະຊາທິປະ​ໄຕ ປະຊາຊົນ​ລາວ​ ຂຶ້ນ​ໃນ​ວັນ​ທີ 2 ທັນວາປີ 1975 ຊຶ່ງ​ເປັນ​ບາດ​ລ້ຽວປະຫວັດສາດ​ອັນ​ສຳຄັນ​ຂອງ​ຊາດ​ລາວ​ເຮົາ.

KPL