ຂປລ. ຖ້າເອີ່ຍເຖິງ “ຄຳມ່ວນ” ຫລາຍຄົນອາດນຶກເຖິງພູຫີນປູນສູງສະຫງ່າ, ຖ້ຳທີ່ສວຍງາມ ແລະ ສາຍນ້ຳທີ່ໄຫລລັດເລາະຜ່ານພູຜາ. ແຕ່ພາຍໃຕ້ຄວາມງາມເຫລົ່ານັ້ນ ຍັງມີມໍລະດົກທາງທໍລະນີສາດ, ຮ່ອງຮອຍປະຫວັດສາດ, ຄວາມຫລາກຫລາຍທາງຊີວະນາໆພັນ ແລະ ວິຖີຊີວິດອັນຮຽບງ່າຍຂອງຊຸມຊົນ ທີ່ຮ່ວມກັນຫລໍ່ຫລອມໃຫ້ “ອຸທິຍານທໍລະນີຫີນບູນ” ກາຍເປັນດິນແດນແຫ່ງການຄົ້ນຫາທີ່ໜ້າຫລົງໄຫລ.

ການເດີນທາງສູ່ອຸທິຍານທໍລະນີຫີນບູນ ເປັນດັ່ງການເປີດປະຕູສູ່ໂລກຂອງພູຫີນປູນ. ທິວທັດພູຜາສູງສະຫງ່າສະຫລັບຊັບຊ້ອນ, ປ່າໄມ້ຂຽວສົດ ແລະ ສາຍນ້ຳທີ່ຄົດຄ້ຽວໄປຕາມຮ່ອມພູ ສ້າງພາບທິວທັດທີ່ສວຍງາມ ແລະ ແຕກຕ່າງໄປຕາມລະດູການ.

ເມື່ອບໍ່ດົນມານີ້, ພະແນກກະສິກຳ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມແຂວງຄຳມ່ວນ ໄດ້ຈັດກອງປະຊຸມຄະນະວິທະຍາສາດ ເພື່ອຄົ້ນຄວ້າ, ປະເມີນຄຸນຄ່າ ແລະ ວາງແຜນຄຸ້ມຄອງ-ອະນຸລັກພື້ນທີ່ອຸທິຍານທໍລະນີຫີນບູນ. ກອງປະຊຸມມີເປົ້າໝາຍສຳຄັນໃນການປຶກສາຫາລື, ກະກຽມເອກະສານ ແລະ ກຳນົດທິດທາງສຳລັບການສະເໜີເຂົ້າສູ່ເຄືອຂ່າຍອຸທິຍານທໍລະນີໂລກຂອງ ອຸຍແນັສໂກ ( UNESCO). ໃນໂອກາດດຽວກັນ, ຍັງໄດ້ລາຍງານຜົນການຄົ້ນຄວ້າແຫລ່ງບູຮານວິທະຍາທີ່ສຳຄັນ ຄື “ຖ້ຳຝາມື” ຊຶ່ງຕັ້ງຢູ່ບໍລິເວນທາງເຂົ້າອຸທິຍານ. ຈາກການສຶກສາພົບຮູບແຕ້ມບູຮານ ແລະ ຮອຍຝາມືຈຳນວນຫລາຍ ຊຶ່ງເປັນຫລັກຖານອັນສຳຄັນດ້ານມໍລະດົກບູຮານວິທະຍາຂອງພື້ນທີ່.

ອຸທິຍານທໍລະນີຫີນບູນ ມີຈຸດເດັ່ນດ້ານທໍລະນີສາດ ແລະ ພູມສັນຖານຫີນປູນທີ່ໂດດເດັ່ນ ພ້ອມດ້ວຍແຫລ່ງທ່ອງທ່ຽວທາງທຳມະຊາດ ແລະ ວັດທະນະທຳຫລາຍແຫ່ງ. ໃນນັ້ນ, ມີຖ້ຳກອງລໍ ແລະ ຜາມ່ານ, ແມ່ນ້ຳຫີນບູນ, ວັງນ້ຳຂຽວ ແລະ ບ້ານວັດທະນະທຳ ເຊັ່ນ:  ບ້ານນາຕານ ທີ່ເປີດໂອກາດໃຫ້ນັກທ່ອງທ່ຽວສຳຜັດວິຖີຊີວິດ, ພັກແຮມແບບໂຮມສະເຕ ແລະ ຮຽນຮູ້ການດຳລົງຊີວິດຂອງຊຸມຊົນ.

ຖ້ຳຝາມື (Tham Pha Mue): ມີການຄົ້ນພົບແທ້ ທີມນັກວິທະຍາສາດທັງພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ໄດ້ເຂົ້າມາສຶກສາ ແລະ ຢັ້ງຢືນວ່າມີ ຮູບແຕ້ມບູຮານ ແລະ ຮອຍຝາມືເຖິງ 285 ຮູບ ທາງການແຂວງຄຳມ່ວນກໍເພິ່ງໄດ້ ເປີດໃຫ້ເປັນແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວທາງປະຫວັດສາດຢ່າງເປັນທາງການ ໃນວັນທີ 8 ມິຖຸນາ 2026 ທີ່ຜ່ານມານີ້ເອງ.

ຖ້ຳກອງລໍ ແລະ ຜາມ່ານ (The Rock Viewpoint): ເປັນສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວທີ່ມີຊື່ສຽງລະດັບສາກົນ ຖ້ຳກອງລໍມີແມ່ນ້ຳໄຫລຜ່ານຍາວ 7,5 ກິໂລແມັດ ທີ່ສາມາດນັ່ງເຮືອລອດໄດ້ແທ້, ສ່ວນຜາໝ້ານກໍມີກິດຈະກຳ Zipline ຂ້າມຍອດພູຫີນປູນທີ່ເປີດໃຫ້ບໍລິການມາໄດ້ຫລາຍປີແລ້ວ.

ແມ່ນ້ຳຫີນບູນ (Nam Hinboun River): ສາຍນ້ຳຫລັກທີ່ລໍ່ລ້ຽງພື້ນທີ່ນີ້ ນັກທ່ອງທ່ຽວນິຍົມມາ ພາຍເຮືອຄາຍັກ (Kayaking) ຊົມທຳມະຊາດ ຫລື ນັ່ງເຮືອລ່ອງຊົມວິວສອງຝັ່ງນ້ຳ.

 ວັງນ້ຳຂຽວ (Blue Lagoons): ວັງນ້ຳທຳມະຊາດທີ່ມີສີຟ້າຂຽວມໍລະກົດ ທີ່ເກີດຈາກສານລະລາຍຫີນບູນ.

ບ້ານວັດທະນະທຳ: ເຊັ່ນ ບ້ານນາຕານ (Ban Natan) ທີ່ຢູ່ອີກຟາກໜຶ່ງຂອງຖ້ຳກອງລໍ. ເປັນຈຸດທີ່ນັກທ່ອງທ່ຽວສາມາດໄປສຳຜັດວິຖີຊີວິດ, ນອນໂຮມສະເຕ (Homestay), ແລະ ເບິ່ງການເຮັດກະສິກຳແບບດັ້ງເດີມຂອງປະຊາຊົນ.

ສຳລັບດ້ານຊີວະນາໆພັນ ພື້ນທີ່ຍັງມີສັດປ່າ ແລະ ພັນພືດທີ່ມີຄຸນຄ່າ ລວມເຖິງຄ່າງໜ້າຂາວ (Laotian Langur) ແລະ ຂະຍຸ ຫລື ໜູຫີນລາວ (Laotian Rock Rat) ຊຶ່ງເປັນສັດຫາຍາກ ແລະ ມີຄຸນຄ່າດ້ານການສຶກສາວິທະຍາສາດ, ເປັນສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນົມທີ່ເຄີຍຄິດວ່າສູນພັນໄປແລ້ວ 11 ລ້ານປີ ແຕ່ຖືກຄົ້ນພົບຄັ້ງທຳອິດໃນໂລກຢູ່ເຂດຫີນປູນແຫ່ງນີ້.

ການຊຸກຍູ້ອຸທິຍານທໍລະນີຫີນບູນສູ່ອຸທິຍານທໍລະນີໂລກ UNESCO ຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນພຽງການຍົກລະດັບແຫລ່ງທ່ອງທ່ຽວ ແຕ່ຍັງເປັນແນວທາງສຳຄັນໃນການອະນຸລັກມໍລະດົກທາງທໍລະນີສາດ, ທຳມະຊາດ ແລະ ວັດທະນະທຳ ພ້ອມທັງສ້າງໂອກາດດ້ານອາຊີບ ແລະ ລາຍໄດ້ໃຫ້ປະຊາຊົນ ໂດຍອາໄສການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງຊຸມຊົນເປັນພື້ນຖານ.

ດັ່ງນັ້ນ ການຄຸ້ມຄອງພື້ນທີ່, ການອະນຸລັກແຫຼ່ງທຳມະຊາດ, ການສຶກສາຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ການພັດທະນາການທ່ອງທ່ຽວຢ່າງຍືນຍົງ ຈຶ່ງເປັນກົນໄກສຳຄັນ ເພື່ອສ້າງອຸທິຍານທໍລະນີຫີນບູນໃຫ້ມີຄວາມພ້ອມ ແລະ ບັນລຸມາດຕະຖານສຳລັບການສະເໜີເຂົ້າສູ່ອຸທິຍານທໍລະນີໂລກ UNESCO ໃນອະນາຄົດ.

ເມື່ອບໍ່ດົນມານີ້, ພະແນກກະສິກຳ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມແຂວງຄໍາມ່ວນ ໄດ້ຈັດກອງປະຊຸມຄະນະວິທະຍາສາດ ເພື່ອຄົ້ນຄວ້າ, ປະເມີນຜົນ ແລະ ວາງແຜນຄຸ້ມຄອງ-ອະນຸລັກ ພື້ນທີ່ ອຸທິຍານທໍລະນີຫີນບູນ (Hinboun Geopark).

ຈຸດປະສົງຫຼັກຂອງກອງປະຊຸມຄັ້ງນີ້ ແມ່ນການປຶກສາຫາລື ແລະ ຈັດກຽມເອກະສານ ພ້ອມທັງກຳນົດທິດທາງ ເພື່ອ ສະເໜີເຂົ້າເປັນອຸທິຍານທໍລະນີໂລກ ແຫ່ງອົງການ UNESCO (UNESCO Global Geoparks). ພ້ອມນັ້ນ ຍັງໄດ້ມີການລາຍງານຜົນການຄົ້ນຄວ້າແຫຼ່ງບູຮານວິທະຍາທີ່ສຳຄັນຢ່າງ "ຖ້ຳຝາມື" ທີ່ຢູ່ບໍລິເວນທາງເຂົ້າອຸທິຍານ.

(ແຫລ່ງຂໍ້ມູນຈາກແຂວງຄຳມ່ວນ)

KPL