ບັນດາສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດ (ສສຊ) ປະຈຳເຂດເລືອກຕັ້ງຕ່າງໆໄດ້ສືບຕໍ່ປະກອບຄຳຄິດຄຳເຫັນໃສ່ບົດລາຍງານຂອງລັດຖະບານກ່ຽວກັບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມແຫ່ງຊາດ, ແຜນງົບປະມານແຫ່ງລັດ, ແຜນເງິນຕາປະຈຳປີ 2026 ແລະ ທິດທາງແຜນການປະຈຳປີ 2027 ທີ່ສະເໜີໂດຍທ່ານ ສະເຫຼີມໄຊ ກົມມະສິດ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຊຶ່ງໂດຍລວມແລ້ວແມ່ນເຫັນດີເປັນເອກະພາບ ແລະ ສະແດງຄວາມຊົມເຊີຍຕໍ່ຜົນສຳເລັດທີ່ລັດຖະບານຍາດມາໄດ້ໃນໄລຍະ 9 ເດືອນຜ່ານມາ ແຕ່ຍັງມີ ສສຊ ບາງເຂດເລືອກຕັ້ງສະເໜີໃຫ້ລັດຖະບານສືບຕໍ່ປັບປຸງແກ້ໄຂຫຼາຍບັນຫາສຳຄັນທີ່ເຫັນວ່າຍັງບໍ່ທັນບັນລຸຕາມເປົ້າໝາຍ ໂດຍສະເພາະການພັດທະນາບໍ່ແຮ່ ຄວນເນັ້ນທາງດ້ານປະສິດທິພາບທາງເສດຖະກິດ, ຜົນປະໂຫຍດຂອງລັດ ແລະ ປະຊາຊົນຄຽງຄູ່ກັບການຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ເປັນຕົ້ນຄວນມິຍຸດທະສາດດ້ານແຮ່ທາດ ທີ່ຊັດເຈນໂດຍກຳນົດວ່າແຮ່ທາດໃດຄວນສົ່ງເສີມ, ແຮ່ທາດໃດຄວນຄວບຄຸມ ແລະ ແຮ່ທາດໃດຄວນຮັກສາໄວ້ເປັນຄັງສະສົມຍຸດທະສາດຂອງຊາດ ເນື່ອງຈາກວ່າໂຄງການລົງທຶນດ້ານແຮ່ທາດທີ່ລັດຖະບານອະນຸມັດຍັງມີຜົນກະທົບຕໍ່ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດຫຼາຍກວ່າຜົນປະໂຫຍດທີ່ລັດຈະໄດ້ຮັບ, ຍັງມີການລະເມີດຕໍ່ກົດໝາຍ ແລະ ລະບຽບການ, ກົນໄກການຄຸ້ມຄອງລະຫວ່າງສູນກາງ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນເປັນອັນສັບຊ້ອນ ແລະ ບໍ່ທັນເປັນເອກະພາບ, ປະຊາຊົນຢູ່ໃນເຂດໂຄງການຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບການພັດທະນາ ແລະ ຄວາມເປັນຢູ່ທີ່ດີຂຶ້ນເທົ່າທີ່ຄວນ.

ທ່ານ ອາຄົມ ປຣະເສີດ ສສຊ ເຂດເລືອກຕັ້ງທີ 13 ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ໄດ້ສະເໜີໃຫ້ລັດຖະບານຄວນມີຍຸດທະສາດດ້ານແຮ່ທາດທີ່ຊັດເຈນ, ກວດກາຄືນການອະນຸຍາດ ແລະ ສັນຍາສຳປະທານບໍ່ແຮ່ ໂດຍໃຫ້ເນັ້ນໃສ່ເຄື່ອງມືທັນສະໄໝເຂົ້າໃນການຄຸ້ມຄອງໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນ ເພື່ອຕິດຕາມໃຫ້ຂໍ້ມູນຕ່າງໆມີຄວາມໂປ່ງໃສ, ຊັດເຈນ ແລະ ຮັດກຸມ, ພ້ອມທັງກວດກາປະລິມານແຮ່ທີ່ຂຸດຄົ້ນຕົວຈິງ, ການຈ່າຍພາສີ-ອາກອນ, ພັນທະອື່ນໆ ໃຫ້ຄົບຖ້ວນ, ຄວນຫັນຈາກການເນັ້ນສົ່ງອອກວັດຖຸດິບແຮ່ທາດ ໄປສູ່ການປຸງແຕ່ງ ແລະ ແປຮູບພາຍໃນປະເທດໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນຕາມຄວາມເໝາະສົມ ເພື່ອເພີ່ມມູນຄ່າ, ສ້າງວຽກເຮັດງານທຳ ແລະ ເພີ່ມລາຍຮັບໃຫ້ປະເທດຊາດ. ພ້ອມນີ້, ໂຄງການບໍ່ແຮ່ຄວນມີມາດຕະການຈັດການຫາງແຮ່, ນ້ຳເສຍ, ການປົນເປື້ອນ, ການຟື້ນຟູດິນ ແລະ ປ່າໄມ້ ຢ່າງຈິງຈັງ ໂດຍບໍ່ຄວນປ່ອຍໃຫ້ພາລະການຟື້ນຟູຫຼັງປິດໂຄງການຕົກເປັນພາລະຂອງລັດ; ຄວນໃຫ້ປະຊາຊົນໃນເຂດໂຄງການໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດຢ່າງເໝາະສົມຜ່ານການຈ້າງງານ, ການປະເທດອະນຸພາກພື້ນແມ່ນໍ້າຂອງຂຶ້ນວັນທີ 6 ຕຸລາ 2026 ຢູ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ໂດຍການເປັນປະທານຂອງທ່ານ ວັນນະໄຊ ຊາດຕະກຸນ ຮອງລັດຖະມົນຕີກະຊວງສາທາລະນະສຸກ, ພ້ອມດ້ວຍຄະນະພະແນກສາທາລະນະສຸກແຂວງ, ໝໍ, ພະຍາບານ, 7 ໂຮງໝໍສູນກາງ ແລະ ມະຫາວິທະຍາໄລວິທະຍາສາດສຸຂະພາບ ເຂົ້າຮ່ວມ. ກອງປະຊຸມຄັ້ງນີ້, ເປັນກອງປະຊຸມຄະນະປະສານງານຊີ້ນຳວິຊາການສຳລັບໂຄງການຮັກສາສຸຂະພາບເຂດຊາຍແດນຮ່ວມກັບປະເທດອະນຸພາກພື້ນແມ່ນໍ້າຂອງ ເພື່ອສະເໜີ ແລະ ແນະນຳຄູ່ມືສຳລັບຈັດຕັ້ງປະຕິບັດກິດຈະກຳທົດລອງ, ຖານສາກົນຂອງ GS1 ໃນທົ່ວ ສປປ ລາວ ເພື່ອຄວບຄຸມຂະແໜງການຜະລິດ, ຜູ້ຂາຍຍ່ອຍ, ກະສິກຳ, ເສື້ອຜ້າ, ເຕັກໂນໂລຊີສານສົນເທດ ແລະ ການສື່ສານ (ICT), ການຄ້າ ແລະ ໂລຈິສຕິກ ຊຶ່ງພິທີລົງນາມໄດ້ຈັດຂຶ້ນໃນວັນທີ 6 ຕຸລາ 2026 ລະຫວ່າງທ່ານ ພູໄຊ ເທບພະວົງ ເລຂາທິການສະພາການຄ້າ ແລະ ອຸດສາຫະກຳແຫ່ງຊາດລາວ ແລະ ທ່ານ ຫ້າຍສວຽນ ລ່ຽງ ຜູ້ອຳນວຍການບໍລິສັດສູນລະຫັດສິນຄ້າລາວ ຈຳກັດ, ພ້ອມດ້ວຍພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງເຂົ້າຮ່ວມ. ການເຊັນບົດບັນທຶກການຮ່ວມມືຄັ້ງນີ້, ແນໃສ່ກຳນົດຂອບການຮ່ວມມືແບບຍຸດທະສາດລະຫວ່າງສະພາການຄ້າ ແລະ ອຸດສາຫະກຳແຫ່ງຊາດລາວ ແລະ ບໍລິສັດ ສູນລະຫັດຝຶກອາຊີບ, ການພັດທະນາໂຄງຮ່າງພື້ນຖານ ແລະ ການແກ້ໄຂຜົນກະທົບຕໍ່ຊຸມຊົນ; ພ້ອມທັງຄວນມີກົນໄກຮັບຟັງ ແລະ ແກ້ໄຂຄຳຮ້ອງທຸກຂອງປະຊາຊົນຢ່າງວ່ອງໄວ; ໃຫ້ເພີ່ມທະວີການຕິດຕາມກວດກາໂຄງການທີ່ມີບັນຫາຂ້າມຂອບເຂດ, ດ້ານນ້ຳ, ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ຜົນກະທົບຕໍ່ປະຊາຊົນ. ພ້ອມນີ້, ການພັດທະນາບໍ່ແຮ່ ບໍ່ຄວນວັດແທກຫຼືປະເມີນແຕ່ຈາກຈຳນວນແຮ່ທີ່ຂຸດໄດ້ແຕ່ຄວນປະເມີນຈາກມູນຄ່າທີ່ປະເທດຊາດໄດ້ຮັບ, ລາຍຮັບເຂົ້າລັດ, ຜົນປະໂຫຍດທີ່ປະຊາຊົນໄດ້ຮັບ ແລະ ການຮັກສາຊັບພະຍາກອນໃຫ້ຄົນຮຸ່ນຕໍ່ໆໄປ, ພ້ອມທັງມຸ່ງໄປສູ່ການຂຸດຄົ້ນດ້ວຍຄວາມຮັບຜິດຊອບ, ໃຊ້ຊັບພະຍາກອນຢ່າງຄຸ້ມຄ່າ, ເພີ່ມມູນຄ່າ, ຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ໃຫ້ປະຊາຊົນໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດຢ່າງສູງສຸດ.

ທ່ານ ນາງ ສອຍເພັດ ທອງສົມບັດ ສສຊ ເຂດເລືອກຕັ້ງທີ 8 ແຂວງຫົວພັນ ສະເໜີໃຫ້ລັດຖະບານພິຈາລະນາ ແລະ ຢຸດຕິການອະນຸມັດໃໝ່ໂຄງການກວດຄົ້ນ-ສຳຫຼວດແຮ່ຫາຍາກເນື່ອງຈາກວ່າໃນໄລຍະຜ່ານມາມີຫຼາຍໂຄງການປະຕິບັດຢ່າງເຂັ້ມງວດຕາມກົດໝາຍ ແລະ ລະບຽບການແຕ່ກໍຍັງມີບາງໂຄງການທີ່ຍັງເຮັດໃຫ້ມີຜົນກະທົບຕໍ່ການດຳລົງຊີວິດຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ທຳມະຊາດ. ພ້ອມທັງສະເໜີໃຫ້ລັດຖະບານພິຈາລະນາການນຳເຂົ້ານ້ຳມັນຈະນຳຈາກຫຼາຍທາງ ໂດຍສະເພາະແມ່ນນຳເຂົ້າຈາກປະເທດຫວຽດນາມ ຊຶ່ງຈະເຮັດໃຫ້ບັນດາແຂວງທີ່ຢູ່ໃກ້ຄຽງອາດຈະມີລາຄານ້ຳມັນທີ່ຖືກລົງ. ໃນນັ້ນ, ແຂວງຫົວພັນ ກໍແມ່ນແຂວງໜຶ່ງທີ່ມີຄວາມໃກ້ຄຽງເນື່ອງຈາກວ່າປັດຈຸບັນລາຄານ້ຳມັນຍັງມີການເໜັງຕີງປັບຂຶ້ນ-ລົງເກືອບທຸກອາທິດ, ແຂວງທີ່ໄກຈາກນະຄອນຫຼວງເທົ່າໃດລາຄານ້ຳມັນກໍຍິ່ງແພງຂຶ້ນ ອາດຈະແມ່ນຍ້ອນຄ່າຂົນສົ່ງ ແລະ ອື່ນໆ. ພ້ອມນີ້, ການເຮັດໜັງສືຜ່ານແດນສະເໜີໃຫ້ລັດຖະບານກໍຄືກະຊວງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຄົ້ນຄວ້າພິຈາລະນາແກ້ໄຂໃຫ້ແຂວງຫົວພັນໄດ້ເຮັດໜັງສືຜ່ານແດນຢູ່ແຂວງຂອງຕົນເອງ ເພື່ອອຳນວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນເນື່ອງຈາກໃນໄລຍະຜ່ານມາຮອດປັດຈຸບັນແຂວງຫົວພັນໄດ້ມາເຮັດໜັງສືຜ່ານແດນຢູ່ແຂວງຊຽງຂວາງ ຊຶ່ງສ້າງຄວາມຍຸ້ງຍາກໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນ, ພະນັກງານ, ທະຫານ, ຕຳຫຼວດ ໂດຍສະເພາະແມ່ນນັກຮຽນທີ່ຮຽນຈົບທີ່ຈະຕ້ອງໄດ້ໄປຮຽນຕໍ່ຢູ່ຕ່າງປະເທດ.

ພ້ອມນີ້, ທ່ານ ນາງ ເກສອນ ແສງຍະວົງ ສສຊ ເຂດເລືອກຕັ້ງທີ 3 ແຂວງຫຼວງນ້ຳທາ ສະເໜີໃຫ້ລັດຖະບານກວດຄືນປະສິດທິຜົນຂອງບັນດາສັນຍາເຊົ່າ-ສຳປະທານທີ່ດິນໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ ເພື່ອຫຼີກລ່ຽງສະພາບການຈັບຈອງທີ່ດິນ ຫຼື ນຳໃຊ້ທີ່ດິນບໍ່ຖືກຕາມວັດຖຸປະສົງ; ຂັ້ນທ້ອງຖິ່ນກໍໃຫ້ກວດຄືນການເຊົ່າ-ສຳປະທານທີ່ດິນຂອງບັນດາບໍລິສັດກະສິກຳທີ່ມາໜູນໃຊ້ວ່າເປັນການສົ່ງເສີມ; ໃຫ້ພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງກວດກາຄືນບັນດາໂຄງການທີ່ໄດ້ເຊົ່າ-ຈັບຈອງໄປແລ້ວແຕ່ບໍ່ມີຄວາມຄືບໜ້າ ຫຼື ບໍ່ເປັນໄປຕາມບົດວິພາກຂອງໂຄງການທີ່ໄດ້ເຊັນໄວ້ວ່າດຳເນີນຖືກຕ້ອງຫຼືຍັງ ຫຼື ວ່າຍັງບໍ່ທັນໄດ້ດຳເນີນ. ພ້ອມນັ້ນ, ຍັງໄດ້ສະເໜີໃຫ້ລັດຖະບານເພີ່ມທະວີຄຸ້ມຄອງລະບົບສາທາລະນະສຸກຕື່ມ ໂດຍສະເພາະໃຫ້ວາງມາດຕະການຄຸ້ມຄອງບັນດາຮ້ານຂາຍຢາໃຫ້ຮັດກຸມຂຶ້ນກວ່າເກົ່າແນໃສ່ຮັບປະກັນສຸຂະພາບຂອງປະຊາຊົນ ເນື່ອງຈາກວ່າບັນດາຮ້ານຂາຍຢາຜ່ານມາເຫັນວ່າມີໃບອະນຸຍາດ, ມີນິຕິກຳຄຸ້ມຄອງແລ້ວກໍຕາມແຕ່ສະພາບການປະຕິບັດຕົວຈິງແມ່ນບໍ່ທັນໄດ້ດີ.

ພ້ອມດຽວກັນນີ້, ສສຊ ຫຼາຍທ່ານຍັງສະເໜີໃຫ້ລັດຖະບານສືບຕໍ່ປັບປຸງແກ້ໄຂສ້ອມແປງເສັ້ນທາງທີ່ເປ່ເພເສຍຫາຍ ໂດຍສະເພາະທາງຫຼວງແຫ່ງຊາດ, ເສັ້ນທາງຮ່ອມ, ທາງຊອຍ, ທາງເຂົ້າຫາບ້ານເຂດຫ່າງໄກສອກຫຼີກ, ພ້ອມທັງໃຫ້ແກ້ໄຂບັນຫາດ້ານການສຶກສາເປັນຕົ້ນການປະລະການຮຽນຢູ່ເຂດຊົນນະບົດ, ຄູເຫຼືອບໍ່ພໍ, ປັບປຸງພື້ນຖານໂຄງລ່າງດ້ານການສຶກສາ ໂດຍສະເພາະສະພາບແວດລ້ອມພາຍໃນໂຮງຮຽນ, ເສັ້ນທາງເຂົ້າຫາໂຮງຮຽນ ແລະ ອື່ນໆ.

ຂ່າວ: ທະນູທອງ; ພາບ: ອ່າຍຄຳ

KPL