(ຕອນ 2)

 ຂປລ. ການພັດທະນາເສດຖະກິດສີຂຽວ: ການພັດທະນາເສດຖະກິດຢ່າງຍືນຍົງ ໂດຍບໍ່ທຳລາຍຖານຊັບພະຍາ ກອນທຳມະຊາດ ແມ່ນເປົ້າໝາຍສຳຄັນຂອງ ສປປ ລາວ ໂດຍການປະຕິບັດຕາມຍຸດທະສາດ ການເຕີບໂຕສີຂຽວ ທີ່ເຊື່ອມໂຍງລະຫວ່າງການພັດທະນາ ແລະ ການອະນຸລັກ.

ການພັດທະນາພະລັງງານສະອາດ ຖືເປັນບຸລິມະສິດອັນດັບໜຶ່ງ ໂດຍການສຸມໃສ່ພັດທະນາ ແຫລ່ງພະລັງງານທົດແທນ ທີ່ຫລາກຫລາຍ ເປັນຕົ້ນແມ່ນພະລັງງານລົມ ແລະ ພະລັງ ງານແສງຕາເວັນ ພ້ອມທັງສົ່ງເສີມການນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີ ທີ່ຫລຸດຜ່ອນການປ່ອຍກາກບອນ ໃນພາກອຸດສາຫະກຳ ເພື່ອມຸ່ງໄປສູ່ການເປັນອຸດສາຫະກຳສີຂຽວ ຢ່າງເຕັມຮູບແບບ. ຄຽງຄູ່ກັນນັ້ນ, ການທ່ອງທ່ຽວແບບອະນຸລັກໄດ້ກາຍເປັນທິດທາງໃໝ່ໃນການປ່ຽນແປງຈາກການທ່ອງທ່ຽວແບບປະລິມານ ມາເປັນການທ່ອງທ່ຽວແບບຍືນຍົງ ທີ່ເນັ້ນໃຫ້ຊຸມຊົນມີສ່ວນຮ່ວມຢ່າງແທ້ຈິງ, ພ້ອມທັງສົ່ງເສີມມາດຕະການ ຫລຸດຜ່ອນການໃຊ້ປລາສຕິກ ເພື່ອຮັກສາຄວາມງາມທາງທຳມະຊາດໃຫ້ຄົງຢູ່ .

ນອກຈາກນີ້, ການຫັນໄປສູ່ເສດຖະກິດໝູນວຽນ ແມ່ນອີກໜຶ່ງກົນໄກສຳຄັນ ໃນການບໍລິຫານຈັດການສິ່ງເສດເຫລືອ ໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດສູງສຸດ ໂດຍການນຳເອົາສິ່ງເສດເຫລືອ ມາປຸງແຕ່ງເປັນພະລັງງານ ຫລື ນຳກັບມາເປັນວັດຖຸດິບຄືນໃໝ່ ຢ່າງເປັນລະບົບ. ການປະຕິບັດຍຸດທະສາດເຫລົ່ານີ້ ບໍ່ພຽງແຕ່ຊ່ວຍປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນການສ້າງໂອ ກາດທາງເສດຖະກິດໃໝ່ທີ່ຍືນຍົງ ແລະ ມີຄຸນນະພາບສູງໃຫ້ແກ່ປະເທດຊາດ.

ການສ້າງເສດຖະກິດດີຈິຕອນ: ການສ້າງ "ເຄື່ອງຈັກໃໝ່" ເພື່ອຍົກລະດັບຜະລິດຕະພາບ ແລະ ຄວາມໂປ່ງໃສ ຖືເປັນຫົວໃຈສຳຄັນໃນການຫັນປ່ຽນປະເທດ ໃຫ້ທັນສະໄໝ ໂດຍມີຍຸດທະສາດ ທີ່ເຊື່ອມໂຍງກັນຢ່າງຮອບດ້ານ. ການພັດທະນາໂຄງລ່າງດີຈິຕອນ ຕ້ອງເລັ່ງຂະຫຍາຍເຄືອຂ່າຍ 5G ແລະ ໄຟເບີອອັບຕິກ ໃຫ້ກວມທົ່ວເຖິງທົ່ວປະເທດ ເພື່ອຫລຸດຜ່ອນຊ່ອງຫວ່າງທາງດີຈິຕອນ ເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນທຸກຊັ້ນຄົນ ສາມາດເຂົ້າເຖິງຂໍ້ມູນຂ່າວສານ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີໄດ້ຢ່າງເທົ່າທຽມ. ຄຽງຄູ່ກັນນັ້ນ, ການຊຸກຍູ້ສັງຄົມບໍ່ໃຊ້ເງິນສົດ ໂດຍຜ່ານການພັດທະນາລະບົບຊຳລະເງິນເອເລັກໂຕຣນິກທີ່ປອດໄພ, ສະດວກ ແລະ ໂປ່ງໃສ ຈະເປັນການວາງຮາກຖານ ໃຫ້ແກ່ເສດຖະກິດດີຈິຕອນຢ່າງແທ້ຈິງ.

ໃນດ້ານການບໍລິຫານ, ຕ້ອງປະຕິຮູບການບໍລິການພາກລັດ ເປັນຕົ້ນແມ່ນການຈົດທະບຽນທຸລະກິດ ແລະ ການເສຍພາສີ-ອາກອນ ໃຫ້ເປັນລະບົບອອນລາຍ ເພື່ອເພີ່ມຄວາມວ່ອງໄວ, ຫລຸດຜ່ອນຂັ້ນຕອນທີ່ຫຍຸ້ງຍາກ ແລະ ປ້ອງກັນການສໍ້ລາດບັງຫລວງ ຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ. ພ້ອມດຽວກັນນັ້ນ, ຕ້ອງລົງທຶນໃສ່ການສ້າງ "ທັກສະດີຈິຕອນ" ໃຫ້ແກ່ສັງຄົມ ໂດຍການບັນຈຸຫລັກສູດໄອທີ ແລະ ການນຳໃຊ້ດີຈິຕອນເຂົ້າໃນລະບົບການສຶກສາ ແຕ່ຂັ້ນພື້ນຖານ ເພື່ອກຽມຄວາມພ້ອມໃຫ້ແກ່ແຮງງານຍຸກໃໝ່ ສາມາດປັບຕົວເຂົ້າກັບໂລກທີ່ປ່ຽນແປງໄວ.

ການປັບໂຄງສ້າງເສດຖະກິດແບບປະສົມປະສານນີ້ ບໍ່ແມ່ນການເລືອກເຮັດພຽງດ້ານໃດດ້ານໜຶ່ງ, ແຕ່ແມ່ນການເຊື່ອມໂຍງລະຫວ່າງ ເຕັກໂນໂລຊີ, ຄວາມຍືນຍົງ, ແລະ ການປຸງແຕ່ງສິນຄ້າທີ່ມີມູນຄ່າເພີ່ມ ເຂົ້າດ້ວຍກັນຢ່າງເປັນລະບົບ. ຖ້າ ສປປ ລາວ ສາມາດປະຕິບັດຍຸດທະສາດເຫລົ່ານີ້ ໄດ້ຢ່າງຄົບຊຸດ ຈະຖືເປັນການ "ກ້າວກະໂດດ" ທີ່ແທ້ຈິງ ເພື່ອນຳພາປະເທດອອກຈາກສະຖານະພາບ ປະເທດດ້ອຍພັດທະນາ ໄປສູ່ການເປັນປະເທດທີ່ມີເສດຖະກິດທີ່ເຂັ້ມແຂງ, ໂປ່ງໃສ ແລະ ໝັ້ນຄົງຢ່າງສົມກຽດໃນເວທີສາກົນ.

ພັດທະນາທຶນມະນຸດ: ການພັດທະນາ "ທຶນມະນຸດ" ຖືເປັນຍຸດທະສາດທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດ ໃນການສ້າງຄວາມຍືນຍົງໃຫ້ແກ່ ສປປ ລາວ ພາຍຫລັງການອອກຈາກສະຖານະພາບ ປະເທດດ້ອຍພັດທະນາ. ເພື່ອສ້າງຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ໃຫ້ມີຄຸນນະພາບ, ສາມາດຂັບເຄື່ອນເສດຖະກິດໃນຍຸກໃໝ່ໄດ້, ຕ້ອງສຸມໃສ່ 4 ຂະແໜງການຫລັກດັ່ງນີ້:

 1. ການປະຕິຮູບການສຶກສາ: ການຍົກລະດັບຄຸນນະພາບການສຶກສາ ຖືເປັນພື້ນຖານອັນສຳຄັນທີ່ສຸດ ໃນການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ເພື່ອກ້າວສູ່ການເປັນປະເທດ ທີ່ທັນສະໄໝ. ການປະຕິຮູບການສຶກສາຢ່າງຮອບດ້ານ ຈຳເປັນຕ້ອງເລີ່ມຈາກການຍົກລະດັບ ຫລັກສູດການຮຽນ-ການສອນ ໃຫ້ມີຄວາມທັນສະໄໝ, ໂດຍເນັ້ນໃສ່ການສົ່ງເສີມທັກສະ ການຄິດວິເຄາະ (Critical Thinking), ການແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ສ້າງສັນ ແລະ ທັກສະດ້ານພາສາຕ່າງປະເທດ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ຮຽນສາມາດປັບຕົວ ແລະ ຮອງຮັບການເຊື່ອມໂຍງ ກັບສາກົນໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ. ຄຽງຄູ່ກັນນັ້ນ, ການພັດທະນາອາຊີວະສຶກສາ ຕ້ອງມີການປັບປ່ຽນຮູບແບບ ໂດຍການສ້າງຄວາມຮ່ວມມືຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນ ກັບພາກທຸລະກິດຜ່ານຮູບແບບ (Public-Private Partnership) ເພື່ອປັບຫລັກສູດ ໃຫ້ກົງກັບຄວາມຕ້ອງການຕົວຈິງ ຂອງຕະຫລາດແຮງງານ, ພ້ອມທັງຈັດຕັ້ງລະບົບການຝຶກງານ (Internship) ໃຫ້ມີປະສິດທິພາບ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ຮຽນມີທັກສະວິຊາຊີບ ທີ່ພ້ອມເຮັດວຽກໄດ້ທັນທີ. ສຳລັບບຸກຄະລາກອນຄູ, ຕ້ອງມີການພັດທະນາຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ມີລະບົບການປະເມີນຜົນທີ່ໂປ່ງໃສ ແລະ ມີນະໂຍບາຍສະຫວັດດີການ ທີ່ເໝາະສົມເພື່ອສ້າງຂວັນກຳລັງໃຈ.

ນອກຈາກນີ້, ຄວາມສະເໝີພາບໃນການເຂົ້າເຖິງການສຶກສາ ກໍເປັນປັດໄຈທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້. ລັດຖະບານຕ້ອງເພີ່ມການລົງທຶນ ໃສ່ພື້ນຖານໂຄງລ່າງດ້ານການສຶກສາ ໃນເຂດຫ່າງໄກສອກຫລີກ ແລະ ນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີການສຶກສາເຂົ້າມາຊ່ວຍ ເພື່ອໃຫ້ລູກຫລານບັນດາເຜົ່າ ໃນທຸກພື້ນທີ່ຂອງປະເທດ ສາມາດເຂົ້າເຖິງການສຶກສາ ທີ່ມີຄຸນນະພາບໄດ້ຢ່າງເທົ່າທຽມກັນ. ການປະຕິ ບັດນະໂຍບາຍເຫລົ່ານີ້ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ຈະເປັນກຸນແຈສຳຄັນ ໃນການສ້າງກຳລັງແຮງງານທີ່ມີຄຸນນະພາບ ຊຶ່ງຈະເປັນຕົວຂັບເຄື່ອນເສດຖະກິດຂອງ ສປປ ລາວ ໃຫ້ເຕີບໂຕຢ່າງໝັ້ນຄົງ ແລະ ຍືນຍົງໃນອະນາຄົດ.

2. ການພັດທະນາວິຊາຊີບ: ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ເພື່ອກ້າວສູ່ຕະຫລາດແຮງງານຍຸກໃໝ່ ຕ້ອງການຍຸດທະສາດການຝຶກອົບຮົມທີ່ທັນສະໄໝ ແລະ ຕອບໂຈດຄວາມຕ້ອງການຕົວຈິງ ໂດຍມີແນວທາງການປະຕິບັດທີ່ເຊື່ອມໂຍງກັນດັ່ງນີ້: ພວກເຮົາຕ້ອງນຳໃຊ້ຮູບແບບ ການຮຽນຮູ້ຄູ່ຂະໜານ ທີ່ເປັນການປະສົມປະສານທິດສະດີ ໃນໂຮງຮຽນກັບການປະຕິບັດຕົວຈິງ ໃນສະຖານປະກອບການ ຫລື ໂຮງງານຢ່າງແທ້ຈິງ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ຮຽນມີຄວາມຊຳນານ ແລະ ພ້ອມເຮັດວຽກໄດ້ທັນທີຫລັງຮຽນຈົບ. ຄຽງຄູ່ກັນນັ້ນ, ຕ້ອງຍົກລະດັບທັກສະໃຫ້ແກ່ແຮງງານ ທີ່ມີວຽກເຮັດງານທຳແລ້ວ ໂດຍການເປີດໂຄງການຝຶກອົບຮົມໄລຍະສັ້ນ ເພື່ອເສີມສ້າງທັກສະດີຈິຕອນ, ການບໍລິຫານຈັດການ ແລະ ທັກສະພາສາຕ່າງປະເທດ ເພື່ອເພີ່ມຂີດຄວາມສາມາດ ໃນການແຂ່ງຂັນຂອງແຮງງານໃນລະບົບ. 

ນອກຈາກນີ້, ຕ້ອງມີການສ້າງມາດຕະຖານສີມືແຮງງານແຫ່ງຊາດ ໃຫ້ມີຄວາມຊັດເຈນໃນຂະແໜງບຸລິມະສິດ ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ການກໍ່ສ້າງ, ກະສິກຳທັນສະໄໝ, ການທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ໄອທີ ເພື່ອຮັບປະກັນຄຸນນະພາບ ຂອງຜົນງານ ແລະ ເປັນພື້ນຖານໃນການກຳນົດລະດັບລາຍໄດ້ ທີ່ສູງຂຶ້ນໃຫ້ແກ່ແຮງງານ. ພ້ອມດຽວກັນນັ້ນ, ການປູກຝັງ "ທັກສະອ່ອນ" ກໍມີຄວາມສຳຄັນບໍ່ແພ້ກັນ ເຊັ່ນ: ການປູກຝັງວິໄນ, ທັກສະການສື່ສານ, ການເຮັດວຽກເປັນທີມ ແລະ ຄວາມຄິດສ້າງສັນ ເພາະທັກສະເຫລົ່ານີ້ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ແຮງງານລາວ ສາມາດເຮັດວຽກຮ່ວມກັບຜູ້ອື່ນໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ແລະ ປະສົບຜົນສຳເລັດໃນໜ້າທີ່ວຽກງານຢ່າງຍືນຍົງ .

3. ການພັດທະນາລະບົບສາທາລະນະສຸກ: ການພັດທະນາລະບົບສາທາລະນະສຸກ ໃຫ້ມີປະສິດທິພາບ ແລະ ທົ່ວເຖິງ ຖືເປັນເສົາຄ້ຳສຳຄັນ ໃນການຍົກລະດັບຄຸນນະພາບຊີວິດ ຂອງປະຊາຊົນ ເພື່ອນຳພາປະເທດກ້າວໄປສູ່ ການພັດທະນາທີ່ຍືນຍົງ. ການປະຕິຮູບລະບົບສາທາລະນະສຸກ ຕ້ອງເນັ້ນໃສ່ການປະສານງານຢ່າງເປັນລະບົບ ໂດຍເລີ່ມຈາກການສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ແກ່ຮາກຖານ ເປັນຕົ້ນແມ່ນການພັດທະນາສຸກສາລາ ແລະ ໂຮງໝໍເມືອງ ໃຫ້ມີຄວາມພ້ອມ ທາງດ້ານເຄື່ອງມືການແພດທີ່ທັນສະໄໝ ພ້ອມກັບການຈັດສັນບຸກຄະລາກອນການແພດ ທີ່ມີຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດ ແລະ ຄຸນນະພາບ ເພື່ອໃຫ້ສາມາດປ້ອງກັນ ແລະ ປິ່ນປົວພະຍາດໃນຂັ້ນຕົ້ນໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະ ມີປະສິດທິຜົນ. ຄຽງຄູ່ກັບການພັດທະນາພື້ນຖານໂຄງລ່າງ, ຕ້ອງມີການນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີການແພດທີ່ທັນສະໄໝ ໂດຍການຫັນມາໃຊ້ລະບົບດີຈິຕອນ ໃນການເກັບຮັກສາປະຫວັດຄົນເຈັບ ເພື່ອຄວາມສະດວກໃນການຕິດຕາມ ແລະ ປິ່ນປົວ, ລວມເຖິງການສຸມໃສ່ ພັດ ທະນາທີມແພດຊ່ຽວຊານສະເພາະທາງ ໃນຂະແໜງການຕ່າງໆ ເພື່ອຍົກລະດັບຂີດຄວາມສາມາດ ໃນການປິ່ນປົວພະຍາດຊັບຊ້ອນພາຍໃນປະເທດ ຊຶ່ງຈະເປັນການຫລຸດຜ່ອນ ການສົ່ງຕົວຄົນເຈັບໄປປິ່ນປົວຢູ່ຕ່າງປະເທດໄດ້ຢ່າງຫລວງຫລາຍ.

ນອກຈາກນີ້, ຍັງຕ້ອງສືບຕໍ່ພັດທະນາກົນໄກການປະກັນສຸຂະພາບ ໃຫ້ມີຄວາມຍືນຍົງ, ໂປ່ງໃສ ແລະ ສາມາດຄຸ້ມຄອງໄດ້ທົ່ວເຖິງ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນການສ້າງນະໂຍບາຍ ທີ່ເອື້ອອຳ ນວຍໃຫ້ກຸ່ມຜູ້ມີລາຍໄດ້ໜ້ອຍສາມາດ ເຂົ້າເຖິງການບໍລິການທາງການແພດ ທີ່ມີຄຸນນະພາບໂດຍບໍ່ມີພາລະທາງການເງິນເກີນຄວນ. ການປະຕິບັດນະໂຍບາຍເຫລົ່ານີ້ ຢ່າງເປັນຮູບປະທຳ ຈະຊ່ວຍສ້າງລະບົບສາທາລະນະສຸກທີ່ເຂັ້ມແຂງ ແລະ ສາມາດຮັບປະກັນສຸຂະພາບ ຂອງປະຊາຊົນລາວທຸກຄົນຢ່າງໝັ້ນຄົງ.

      ໂດຍ: ສຈ ຟາງເວີນ ຄະນະລັດທິມາກເລນິນ ມະຫາວິທະຍາໄລຊູໂຈ

KPL