ຂປລ. ຄວາມບັນເທີງຂອງເຜົ່າມົ້ງ ບໍ່ໄດ້ເປັນພຽງແຕ່ການຜ່ອນຄາຍຄວາມອິດເມື່ອຍຈາກການເຮັດໄຮ່ເຮັດສວນເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ມັນຄືສິລະປະ, ວັດທະນະທຳ ແລະ ເຄື່ອງມືໃນການເຊື່ອມຄວາມສຳພັນຂອງຄົນໃນຊຸມຊົນ. ຄວາມບັນເທີງຂອງເຜົ່າມົ້ງມີຄວາມຜູກພັນຢ່າງເລິກເຊິ່ງກັບທຳມະຊາດ, ສຽງເພງ ແລະ ງານບຸນປະເພນີ ທີ່ມີສະເໜ່ສະເພາະຕົວ.

ເຄື່ອງດົນຕີພື້ນເມືອງ ສຽງເພງແທນສາຍໃຈ, ເຄື່ອງດົນຕີຂອງເຜົ່າມົ້ງ ຖືເປັນຫົວໃຈຫລັກຂອງຄວາມບັນເທີງ ໂດຍມີເຄື່ອງດົນຕີເອກະລັກດັ່ງນີ້: ແຄນມົ້ງ ແມ່ນເຄື່ອງດົນຕີທີ່ມີຊື່ສຽງທີ່ສຸດ. ການເປົ່າແຄນມົ້ງມັກຈະມາພ້ອມກັບການເຕັ້ນ ແລະ ການກາຍະກຳ ທີ່ຕ້ອງໃຊ້ຄວາມຊຳນານສູງ. ສຽງແຄນສາມາດສື່ສານເປັນພາສາເວົ້າ, ໃຊ້ທັງໃນງານມ່ວນຊື່ນ ແລະ ງານພິທີກຳ;  ສີຊໍ ແລະ ປີ່ໃບໄມ້: ໃນຍາມຄ່ຳຄືນ ຫລື ຍາມພັກຜ່ອນ, ຄົນມົ້ງມັກຈະເປົ່າປີ່ ຫລື ໃຊ້ໃບໄມ້ມາເປົ່າເປັນທຳນອງເພງ ເພື່ອລະບາຍຄວາມໃນໃຈ ຫລື ກ້ຽວພານສາວ.

ກິດຈະກຳບັນເທີງໃນງານບຸນກິນຈຽງ, ງານບຸນປີໃໝ່ ຫລື ບຸນກິນຈຽງ ແມ່ນຊ່ວງເວລາທີ່ຄວາມບັນເທີງຂອງເຜົ່າມົ້ງຖືກສະແດງອອກມາຢ່າງເຕັມຮູບແບບທີ່ສຸດເຊັ່ນວ່າ: ການໂຍນໝາກຄອນ ນີ້ຄື ກິດຈະກຳບັນເທີງຍອດຮິດຂອງໄວໜຸ່ມ, ບ່າວ-ສາວ ຈະຢືນເປັນແຖວຊື່ຕຳກັນ ແລ້ວໂຍນໝາກຄອນ (ໝາກບານຜ້າ) ໃຫ້ກັນ ແລະ ກັນ. ໃນລະຫວ່າງການໂຍນ ກໍຈະມີການລົມກັນ, ຮ້ອງເພງໂຕ້ຕອບ (ຮ້ອງກ້ຽວ) ເພື່ອສ້າງຄວາມສະໜິດສະໜົມ ແລະ ຊອກຫາຄູ່ຄອງ; ກິລາງົວຊົນງົວ ກໍເປັນກິດຈະກຳທີ່ສ້າງຄວາມຕື່ນເຕັ້ນ ແລະ ເອີ້ນສຽງເຊຍຈາກຊາວບ້ານໄດ້ເປັນຢ່າງດີ ໂດຍຈະຄັດເລືອກງົວຜູ້ທີ່ແຂງແຮງມາຕໍ່ສູ້ກັນເພື່ອຄວາມມ່ວນຊື່ນ; ການຫລິ້ນໝາກຂ່າງໄມ້ ເປັນການຫລິ້ນທີ່ທົດສອບຄວາມແໝ້ມຍຳ ແລະ ຄວາມວ່ອງໄວ ຊຶ່ງເປັນທີ່ນິຍົມທັງເດັກນ້ອຍ ແລະ ຜູ້ໃຫຍ່.

ສຳລັບການຮ້ອງເພງ ແລະ ການເລົ່ານິທານ, ການຮ້ອງເພງພື້ນເມືອງ ເປັນການຮ້ອງເພງສົດ ໂດຍໃຊ້ໄຫວພິບ ໃນການຄິດຄຳກອນ, ເນື້ອຫາສ່ວນຫລາຍແມ່ນເວົ້າເຖິງຄວາມຮັກ, ຄວາມງາມຂອງທຳມະຊາດ, ຄວາມທຸກຍາກລຳບາກ ຫລື ປະຫວັດສາດຂອງບັນພະບຸລຸດ; ການເລົ່ານິທານຂ້າງກອງໄຟ ໃນຍາມລະດູໜາວ, ຄວາມບັນເທີງໃນຄອບຄົວຄື ການທີ່ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ມາເລົ່ານິທານພື້ນບ້ານ ຫລື ເລື່ອງເລົ່າຂານຕ່າງໆ ໃຫ້ລູກຫລານຟັງອ້ອມກອງໄຟ ຖືເປັນການສ້າງຄວາມອົບອຸ່ນ ແລະ ສັ່ງສອນຄົນລຸ້ນຫລັງໄປໃນຕົວ.

ແນວໃດກໍດີ, ຄວາມບັນເທີງຂອງເຜົ່າມົ້ງ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ເລື່ອງຂອງຄວາມສະໜຸກສະໜານສະເພາະໜ້າ, ແຕ່ມັນຄື “ສາຍໃຍ” ທີ່ຮ້ອຍຮັດຄວາມຮັກ, ຄວາມສາມັກຄີ ແລະ ການສືບທອດມໍລະດົກທາງປັນຍາ ຈາກຮຸ່ນສູ່ຮຸ່ນ ໃຫ້ຄົງຢູ່ຢ່າງມີຊີວິດຊີວາ.

ໂດຍ: ເຂົ້າຈານນ້ຳ

KPL