ຂປລ. ບັນຫາທີ່ ສສຊ ໃຫ້ຄວາມສົນໃຈເປັນສ່ວນຫລາຍແມ່ນກົນໄກການກວດກາເກັບລາຍຮັບຈາກຄ່າເຊົ່າ- ສໍາປະທານທີ່ດິນ, ພັນທະພາສີ- ອາກອນຈາກຊັບພະຍາກອນແຮ່ທາດ, ບໍລິສັດຮັບເໝົາກໍ່ສ້າງຕຶກອາຄານ, ໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ່, ລວມເຖິງການຈັດສັນງົບປະມານ, ການຈັດສັນໂຄງການລົງທຶນຂອງລັດ ແລະ ການຕິດຕາມກວດກາການໃຊ້ງົບປະມານລົງທຶນຂອງລັດ ຕໍ່ກັບບັນຫາດັ່ງກ່າວ ທ່ານ ສັນຕິພາບ ພົມວິຫານ ຊີ້ແຈງວ່າ:ຕິດພັນກັບການເກັບລາຍຮັບຈາກຄ່າເຊົ່າ-ສໍາປະທານທີ່ດິນ, ພັນທະພາສີ-ອາກອນຈາກຊັບພະຍາກອນແຮ່ທາດ ກະຊວງການເງິນ ໄດ້ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຕາມຫລັກການລວມສູນງົບປະມານ ຊຶ່ງຂົງເຂດບໍ່ແຮ່ ເປັນທ່າແຮງໜຶ່ງທີ່ມີຄວາມສໍາຄັນ ປະກອບສ່ວນຕໍ່ລາຍຮັບງົບປະມານແຫ່ງລັດ, ການເກັບລາຍຮັບໃນຂົງເຂດດັ່ງກ່າວ ມີທ່າອ່ຽງເພີ່ມຂຶ້ນໃນແຕ່ລະໄລຍະຕົວເລກດ້ານລາຍຮັບໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າການກັບລາຍຮັບໃນປີ 2026 ສາມາດປະຕິບັດ ໄດ້ຄື: ຄ່າເຊົ່າ-ສຳປະທານທີ່ດິນຈັດເກັບໄດ້ 1.275 ຕື້ກີບ, ທຽບໃສ່ໄລຍະດຽວປີຜ່ານມາເພີ່ມຂຶ້ນ 4%; ຄ່າຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ຈັດເກັບໄດ້ 5.486 ຕື້ກີບ, ທຽບໃສ່ໄລຍະດຽວປີຜ່ານມາເພີ່ມຂຶ້ນ 36,6%; ພັນທະຈາກໂຄງການແຮ່ທາດ ຈັດເກັບໄດ້ 14.467 ຕ້ືກີບ, ທຽບໃສ່ໄລຍະດຽວປີຜ່ານມາເພີ່ມຂ້ຶນ 37,2%. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງລາຍຮັບດັ່ງກ່າວຍັງບໍ່ທັນສ່ອງແສງເຖິງປະສິດທິຜົນໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ເມື່ອທຽບໃສ່ສະຖິຕິຂອງໂຄງການທີ່ມີການອະນຸມັດ ແລະ ກຳລັງຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ. ສຳລັບກົນໄກການເກັບລາຍຮັບຍັງເກັບບໍ່ທັນໄດ້ຄົບຖ້ວນທຸກສັນຍາ, ການຂຶ້ນແຜນສົ່ງອອກຂອງບໍລິສັດຍັງບໍ່ທັນຊັດເຈນ, ບາງໂຄງການຍັງບໍ່ທັນປະຕິບັດຕາມສັນຍາ, ບໍ່ມີການເຄື່ອນໄຫວປົກກະຕິ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນມີການສົ່ງອອກ, ຍັງບໍ່ທັນມີກົນໄກ ແລະ ລະບົບຕິດຕາມ, ກວດກາການສົ່ງອອກແຮ່ທ່ີທັນສະໄໝເຮັດໃຫ້ຍັງມີຊ່ອງວ່າງໃນການຕົກເຮ່ຍເສຍຫາຍຂອງຊັບພະຍາກອນແຮ່ທາດ. ສະນັ້ນ, ເພື່ອຮັບປະກັນການຄຸ້ມຄອງທາງດ້ານມະຫາພາກກ່ຽວກັບການຄຸ້ມຄອງເກັບລາຍຮັບຈາກຄ່າເຊົ່າ-ຄ່າສໍາປະທານ, ພັນທະພາສີ-ອາກອນຈາກຊັບພະຍາກອນແຮ່ທາດທີ່ມີຢູ່ຈຳກັດ ແລະ ນັບມື້ນັບບົກແຫ້ງລົງໃຫ້ຖືກນໍາໃຊ້ຢ່າງມີປະສິດທິຜົນສູງສຸດ ແລະ ເປັນທ່າແຮງປະກອບສ່ວນໃນການພັດທະ ນາເສດຖະກິດ- ສັງຄົມແຫ່ງຊາດ ລັດຖະບານ ກໍຄືກະຊວງການເງິນ ຈະຜັນຂະຫຍາຍວິໄສທັດ ແລະ ຍຸດທະສາດຄຸ້ມຄອງແຮ່ທາດເຂົ້າສູ່ລວງເລິກ ແລະ ເປັນຮູບປະທໍາ ເຊັ່ນ: ຮີບຮ້ອນປະເມີນປະສິດທິຜົນບັນດາໂຄງການສໍາປະທານ ໂດຍສະເພາະໂຄງການປະເພດທີ່ບໍ່ມີປະສິດທິຜົນ (C ແລະ C+) ແມ່ນໃຫ້ຍົກເລີກ ແລະ ມອບຄືນໃຫ້ລັດ ເພື່ອນໍາໃຊ້ພັດທະນາໃນຮູບການອື່ນ; ຫັນປ່ຽນກົນໄກການອະນຸຍາດບັນດາໂຄງການແຮ່ທາດ ໂດຍຖືເອົາບໍລິສັດທີ່ມີຄວາມພ້ອມດ້ານການສ້າງໂຮງງານປຸງແຕ່ງແຮ່ ເປັນເງື່ອນໄຂບຸລິມະສິດໃນການອະນຸຍາດ ເພື່ອສ້າງມູນຄ່າເພ່ີມ; ຫັນຈາກໂຄງການທົດລອງໄປສູ່ໂຄງການທີ່ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຖືກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍ ແລະ ນິຕິກຳ, ມີການປຸງແຕ່ງພາຍໃນໃຫ້ຫລາຍຂຶ້ນ, ສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມໃນແຕ່ລະຂັ້ນຕອນການຜະລິດ ແລະ ປະຕິບັດມາດຕະການຕໍ່ຜູ້ລະເມີດກົດໝາຍ ແລະ ລະບຽບການຢ່າງເຂັ້ມງວດ; ເລັ່ງຊຸກຍູ້ໃຫ້ຮ່າງດຳລັດວ່າດ້ວຍການເຊົ່າທີ່ດິນຂອງລັດ ແລະ ລັດຖະບັນຍັດວ່າດ້ວຍອັດຕາຄ່າເຊົ່າຊັບສິນຂອງລັດໃຫ້ຖືກຮັບຮອງ ແລະ ປະກາດໃຊ້ໂດຍໄວ ເພື່ອເປັນເຄື່ອງມືໃນການຄຸ້ມຄອງ ແລະ ຂະຫຍາຍຖານລາຍ ຮັບຈາກການເຊົ່າ-ສໍາປະທານໃນຕ່ໍໜ້າ; ສ້າງລະບົບຄຸ້ມຄອງ, ຕິດຕາມ ແລະ ກວດກາແຮ່ທາດແຕ່ຕົ້ນທາງຈົນຮອດປາຍທາງສົ່ງອອກເປັນລະບົບທັນສະໄໝ ເພື່ອຮັບປະກັນບໍ່ໃຫ້ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດຕົກເຮ່ຍເສຍຫາຍ. ປັດຈຸບັນ, ກະຊວງການເງິນໄດ້ຕິດຕັ້ງຫ້ອງກວດກາຄຸນນະພາບແຮ່ທາດກ່ອນການສົ່ງອອກຢູ່ປາຍທາງຢູ່ 7 ຈຸດ ແລ້ວ ແລະ ກໍາລັງຈະນໍາສະເໜີລັດຖະບານ ເພື່ອພິຈາລະນາອະນຸມັດຜັນຂະຫຍາຍໄປສູ່ດ່ານສາກົນອື່ນໆໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ.

     ສຳລັບການຈັດສັນງົບປະມານໄດ້ມີຫລັກການ ແລະ ກົນໄກ ຈັດລຽງບຸລິມະສິດລໍາດັບຄວາມສໍາຄັນ ໂດຍອີງໃສ່ຄວາມອາດສາມາດໃນການຈັດເກັບລາຍຮັບ ໂດຍຈັດສັນເຂົ້າໃສ່ບັນດາລາຍຈ່າຍທີ່ເປັນບຸລມະສິດເປັນຕົ້ນການເພີ່ມເງິນເດືອນ, ເງິນນະໂຍບາຍໃຫ້ພະນັກງານລັດຖະກອນ, ທະຫານ-ຕຳຫລວດ, ພະນັກງານບຳນານ ໂດຍເຮັດໃຫ້ເງິນເດືອນຂັ້ນຕໍ່າບໍ່ຫລຸດ 3 ລ້ານກີບ, ລາຍຈ່າຍຊຳລະໜີ້ສິນພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ຕາມຂໍ້ຜູກພັນສັນຍານໍາໃຊ້ລາຍຮັບພາຍໃນ ໂດຍຈັດສັນໃຫ້ມີສ່ວນເຫລືອເພື່ອໄປ ຊຳລະຕ້ົນທຶນເງິນກູ້ຢືມຈາກຕ່າງປະເທດ ທີ່ເປັນການຫລຸດຜ່ອນການກູ້ຢືມໃໝ່ທີ່ເປັນການສ້າງໜ້ີ ເພີ່ມແນໃສ່ຮັບປະກັນເຮັດໃຫ້ໜີ້ສິນຫລຸດລົງຄາດໝາຍຮອດປີ 2030 ໃຫ້ຫລຸດລົງເຫລືອ 70% ຂອງ GDP. ພ້ອມນີ້, ລັດຖະບານກໍໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ຈັດສັນງົບປະມານເພ່ີມໃຫ້ຂະແໜງສຶກສາ ແລະ ສາທາ ໃນແຕ່ລະປີ ເພ່ືອເປັນການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ແລະ ສ່ົງເສີມດ້ານສຸຂະອະນາໄມ. ນອກນ້ີ,ຍັງໄດ້ເພີ່ມລາຍຈ່າຍບໍລິຫານປົກ ກະຕິຕາມຄວາມສາມາດຂອງງົບປະມານ ເພື່ອຮັບປະກັນການເຄື່ອນໄຫວຂອງກົງຈັກພັກ-ລັດ ໃຫ້ເປັນປົກກະຕິ ໂດຍໃຫ້ບັນດາຫົວໜ່ວຍງົບປະມານຕ້ອງໄດ້ສ້າງແຜນວຽກ- ແຜນງານຂອງຂະແໜງການຕົນໃຫ້ສອດຄ່ອງແຜນພັດທະນາເສດ ຖະກິດ-ສັງຄົມແຫ່ງຊາດທີ່ກຳນົດໄວ້. ໃນຕໍ່ໜ້າ, ກະຊວງການເງິນຈະໄດ້ຄົ້ນຄວ້າຈັດສັນງົບປະມານເພີ່ມຕື່ມໃຫ້ຂະແໜງວັດທະນະທໍາ- ສັງຄົມ ຕາມສັດສ່ວນການຫລຸດລົງຂອງການຊ່ວຍເຫລືອຈາກສາກົນພາຍຫລັງທີ່ອອກຈາກປະເທດດ້ອຍພັດທະນາ.

   ສ່ວນການຈັດສັນໂຄງການລົງທຶນຂອງລັດ ນັບແຕ່ປີ 2026 ເປັນຕົ້ນມາລັດຖະບານໄດ້ມີຈຸດສຸມບຸລິມະສິດ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ມີການລົງທຶນກະແຈກກະຈາຍ ຄືໄລຍະຜ່ານມາໃຫ້ມີຄວາມສອດຄ່ອງກັບ 6 ເປົ້າ ໝາຍຂອງແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມແຫ່ງຊາດ 5 ປີ ຄັ້ງທີ X (2026-2030) ກໍຄືແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມແຫ່ງຊາດ ປະຈຳປີ 2027 ຊຶ່ງໄດ້ມີບຸລິມະສິດ ດ່ັງນີ້: ຈະສຸມໃສ່ບັນດາໂຄງການທ່ີມີຜົນຕອບແທນສູງ ແລະ ສາມາດຂັບເຄື່ອນການເຕີບໂຕເສດຖະກິດ, ການແກ້ໄຂບັນຫາເຄັ່ງຮ້ອນດ້ານເສດຖະກິດ-ການເງິນ, ການສ້າງເສດຖະກິດເອກະລາດ ເປັນເຈົ້າຕົນເອງ; ການພັດທະນາຊົນນະບົດ ແລະ ແກ້ໄຂຄວາມທຸກຍາກ; ຍົກລະດັບພື້ນຖານໂຄງລ່າງຄົມມະນາຄົມເພື່ອເຊື່ອມໂຍງ-ເຊື່ອມຈອດ, ເຂ້ົາຫາເຂດການຜະລິດ ແລະ ການບໍລິການ, ຮັບໃຊ້ຍຸດທະສາດ, ຈຸດສຸມ ແລະ ພັດທະນາຊາຍແດນ; ການຄໍ້າປະກັນສະບຽງອາຫານ ແລະ ຜະລິດເປັນສິນຄ້າ, ການແກ້ໄຂຜົນກະທົບຈາກໄພພິບັດ; ການພັດທະນາການສຶກສາ, ສາທາລະນະສຸກ ແລະ ພັດທະນາສີມືແຮງງານໃຫ້ມີຄຸນນະພາບສູງຂຶ້ນ.     

ຂ່າວ: ທະນູທອງ; ພາບ: ອ່າຍຄຳ

KPL