ແນວທາງການອອກຈາກສະຖານະພາບປະເທດດ້ອຍພັດທະນາ ຂອງລາວ ກ້າວຂຶ້ນສູ່ສັງຄົມນິຍົມ
ຂປລ. ພາຍຫລັງການສະຖາປະນາ ສປປ ລາວ ໃນປີ 1975, ປະເທດລາວໄດ້ຜ່ານຜ່າໄລຍະຟື້ນຟູຫລັງສົງຄາມດ້ວຍລະບົບເສດຖະກິດແບບລວມສູນ. ຈຸດປ່ຽນຄັ້ງປະຫວັດສາດເກີດຂຶ້ນໃນປີ 1986 ເມື່ອພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ໄດ້ປະກາດ "ແນວທາງປ່ຽນແປງໃໝ່" ໂດຍຫັນສູ່ເສດຖະກິດຕະຫລາດທີ່ມີການຄຸ້ມຄອງຂອງລັດ, ເປີດກວ້າງການລົງທຶນ ແລະ ເຊື່ອມໂຍງສູ່ສາກົນ (ເຂົ້າເປັນສະມາຊິກ ASEAN ໃນປີ 1997 ແລະ WTO ໃນປີ 2013). ໃນໄລຍະສະຕະວັດທີ 21, ລາວໄດ້ຫັນປ່ຽນຍຸດທະສາດຈາກປະເທດປິດລ້ອມ (Land-Locked) ມາເປັນປະເທດເຊື່ອມໂຍງ ໂດຍມີໂຄງການເສັ້ນທາງລົດໄຟ ລາວ-ຈີນ ເປັນເສັ້ນເລືອດໃຫຍ່ໃນການຂັບເຄື່ອນເສດຖະກິດ.
ຜົນສຳເລັດຕະຫລອດ 50 ປີ ຕະຫລອດເຄິ່ງສະຕະວັດທີ່ຜ່ານມາ, ສປປ ລາວ ໄດ້ສ້າງຜົນສຳເລັດອັນໂດດເດັ່ນໃນຫລາຍດ້ານ, ໂດຍສະເພາະ ດ້ານການເມືອງ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງຮັກສາສະຖຽນລະພາບໄດ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງ, ສ້າງຄວາມສາມັກຄີປອງດອງລະຫວ່າງບັນດາເຜົ່າ. ດ້ານເສດຖະກິດມີການເຕີບໂຕຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ຍົກລະດັບຈາກປະເທດທີ່ທຸກຍາກສູ່ປະເທດທີ່ມີພື້ນຖານໂຄງລ່າງທັນສະໄໝ ແລະ ເປັນ “ໝໍ້ໄຟແຫ່ງອາຊີ”. ດ້ານສັງຄົມ ອັດຕາຄວາມທຸກຍາກຫລຸດລົງ, ລະບົບການສຶກສາ ແລະ ສາທາລະນະສຸກຂະຫຍາຍຕົວສູ່ຮາກຖານ, ພ້ອມທັງປົກປັກຮັກສາມໍລະດົກໂລກ ແລະ ເອກະລັກວັດທະນະທຳໄດ້ຢ່າງສະຫງ່າຜ່າເຜີຍ. ດ້ານການຕ່າງປະເທດ ມີສາຍພົວພັນການທູດກັບຕ່າງປະເທດ 150 ກວ່າ ປະເທດ ແລະ ມີບົດບາດສູງເດັ່ນໃນເວທີສາກົນ.
ການຫລຸດພົ້ນອອກຈາກສະຖານະພາບປະເທດດ້ອຍພັດທະນາ, ການຫລຸດພົ້ນຈາກ LDC ເປັນຍຸດທະສາດແຫ່ງຊາດ ເພື່ອຍົກລະດັບຄຸນນະພາບຊີວິດຂອງປະຊາຊົນ. ເຖິງວ່າຈະມີສິ່ງທ້າທາຍຈາກວິກິດການໂຄວິດ-19 ແລະ ສິ່ງທ້າທາຍດ້ານເສດຖະກິດມະຫາພາກ (ເງິນເຟີ້ ແລະ ໜີ້ສິນ), ແຕ່ລັດຖະບານລາວ ໄດ້ເລັ່ງຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ "ຍຸດທະສາດການປ່ຽນຜ່ານຢ່າງເປັນລະບົບ". ການຫລຸດພົ້ນຈາກ LDC ບໍ່ແມ່ນເສັ້ນໄຊສຸດທ້າຍ, ແຕ່ເປັນການສ້າງຄວາມເຊື່ອໝັ້ນໃຫ້ແກ່ສາກົນ ແລະ ເປັນການເປີດບົດບາດໃໝ່ໃນການພັດທະນາປະເທດ. ຄວາມເຊື່ອມໂຍງລະຫວ່າງການຫລຸດພົ້ນຈາກ LDC ແລະ ການກ້າວສູ່ສັງຄົມນິຍົມ ສອງຄາດໝາຍນີ້ມີຄວາມເຊື່ອມໂຍງກັນຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນ: ການອອກຈາກ LDC ແມ່ນການສ້າງ "ພື້ນຖານໂຄງລ່າງ ແລະ ກຳລັງການຜະລິດ", ສ່ວນການກ້າວສູ່ສັງຄົມນິຍົມແມ່ນການກຳນົດ "ຄຸນຄ່າ ແລະ ທິດທາງ" ຂອງການພັດທະນາ. ພາຍໃຕ້ລະບົບເສດຖະກິດຕະຫລາດຕາມທິດສັງຄົມນິຍົມ, ລັດຖະບານສືບຕໍ່ເນັ້ນໃສ່ການພັດທະນາທີ່ສະເໝີພາບ, ການຫລຸດຜ່ອນຄວາມທຸກຍາກ ແລະ ການເປັນເຈົ້າການໃນຂະແໜງຍຸດທະສາດ ເພື່ອຮັບປະກັນວ່າຜົນປະໂຫຍດທັງໝົດຈະຕົກເປັນຂອງປະຊາຊົນ. ເສັ້ນທາງຂອງ ສປປ ລາວ ຄືການຫັນປ່ຽນຈາກຄວາມທຸກຍາກຫລັງສົງຄາມ ສູ່ການເປັນປະເທດທີ່ມີສະຖຽນລະພາບ, ມີພື້ນຖານໂຄງລ່າງທີ່ທັນສະໄໝ ແລະ ມຸ່ງໜ້າສູ່ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ໂດຍຍຶດໝັ້ນໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດທີ່ຍືນຍົງ, ຄຽງຄູ່ກັບຄວາມຍຸຕິທຳທາງສັງຄົມຕາມອຸດົມການສັງຄົມນິຍົມ.
ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ໄດ້ກຳນົດທິດທາງຢ່າງຈະແຈ້ງວ່າ ສປປ ລາວ ຈະກ້າວຂຶ້ນສູ່ສັງຄົມນິຍົມໂດຍຜ່ານ "ໄລຍະຂ້າມຜ່ານ" ໂດຍກົງຈາກລະບອບປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນ ໂດຍບໍ່ຜ່ານໄລຍະການຂະຫຍາຍຕົວຂອງລະບອບທຶນນິຍົມຢ່າງເຕັມຮູບແບບ. ເນື່ອງຈາກປະເທດຊາດເລີ່ມຕົ້ນຈາກພື້ນຖານເສດຖະກິດທີ່ດ້ອຍພັດທະນາ, ວິວັດທະນາການນີ້ຈຶ່ງມີລັກສະນະຍາວນານ ແລະ ສະຫລັບຊັບຊ້ອນ ຊຶ່ງຕ້ອງມີການຫັນປ່ຽນຢ່າງຮອບດ້ານທັງດ້ານກຳລັງການຜະລິດ, ໂຄງລ່າງເສດຖະກິດ ແລະ ເຄິ່ງໂຄງສ້າງທາງດ້ານການເມືອງ-ວັດທະນະທຳ ເພື່ອສ້າງພື້ນຖານອັນໜັກແໜ້ນ.
ທັດສະນະການຂ້າມຜ່ານຂອງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ບໍ່ແມ່ນການປະຕິເສດຄວາມສີວິໄລຂອງມວນມະນຸດ, ແຕ່ແມ່ນການໝູນໃຊ້ກົນໄກ ແລະ ເຄື່ອງມືຂອງລະບົບທຶນນິຍົມມາສ້າງເງື່ອນໄຂພັດທະນາໃຫ້ແກ່ຕົນເອງ ໂດຍການເລືອກເຟັ້ນຮຽນຮູ້ ແລະ ຮັບເອົາຜົນສຳເລັດດ້ານວິທະຍາສາດ, ເຕັກໂນໂລຊີ, ຕະຫລອດເຖິງລະບົບການຄຸ້ມຄອງເສດຖະກິດ ແລະ ການບໍລິຫານທີ່ທັນສະໄໝຈາກບັນດາປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວມາປັບໃຊ້. ໃນຂະນະດຽວກັນ, ກໍ ປະຕິເສດ ລະບົບການກົດຂີ່ຂູດຮີດ, ຄວາມບໍ່ສະເໝີພາບທາງສັງຄົມ ແລະ ທາດແທ້ຂອງທຶນນິຍົມ ທີ່ມຸ່ງເນັ້ນພຽງແຕ່ຜົນກຳໄລສ່ວນບຸກຄົນ, ພ້ອມທັງເປີດປະຕູຮ່ວມມືກັບທຸກປະເທດຢ່າງສະເໝີພາບ ບົນຫລັກການຕ່າງຝ່າຍຕ່າງໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດ ໂດຍຍຶດໝັ້ນການປົກປັກຮັກສາອະທິປະໄຕ ແລະ ຜືນແຜ່ນດິນອັນຄົບຖ້ວນຂອງຊາດເປັນສິ່ງສຳຄັນ."
ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ຖືວ່າເສດຖະກິດຕະຫລາດເປັນຜົນສຳເລັດຮ່ວມຂອງມວນມະນຸດ ຈຶ່ງໄດ້ນຳໃຊ້ກົນໄກດັ່ງກ່າວພາຍໃຕ້ການຄຸ້ມຄອງຂອງລັດ ໂດຍການສ້າງ ໂຄງສ້າງເສດຖະກິດຫລາຍພາກສ່ວນ ທີ່ເປີດໂອກາດໃຫ້ພາກລັດ, ເອກະຊົນພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດໄດ້ແຂ່ງຂັນກັນຢ່າງສະເໝີພາບ, ໃນຂະນະທີ່ພາກລັດຍັງຄົງກຳທິດທາງໃນບັນດາຂະແໜງການຍຸດທະສາດທີ່ສຳຄັນ ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ພະລັງງານ, ການເງິນ ແລະ ພື້ນຖານໂຄງລ່າງ. ຄຽງຄູ່ກັນນັ້ນ, ລັດຍັງໄດ້ເຮັດໜ້າທີ່ດັດສົມເສດຖະກິດ ໂດຍການນຳໃຊ້ກົດໝາຍ ແລະ ນະໂຍບາຍເງິນຕາຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ເພື່ອປ້ອງກັນການຜູກຂາດ, ແກ້ໄຂວິກິດການ ແລະ ຫລຸດຜ່ອນຊ່ອງຫວ່າງຄວາມແຕກໂຕນລະຫວ່າງຄົນຮັ່ງມີ ແລະ ຄົນທຸກຍາກ . ທັງໝົດນີ້ ກໍເພື່ອມຸ່ງໄປສູ່ ເປົ້າໝາຍສູງສຸດ ຄືການສ້າງຄວາມກົມກຽວລະຫວ່າງການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດ (GDP) ແລະ ຄວາມຍຸຕິທຳທາງສັງຄົມ ໂດຍຍຶດໝັ້ນເອົາປະຊາຊົນເປັນໃຈກາງຂອງການພັດທະນາຢ່າງແທ້ຈິງ.
ເພື່ອປົດປ່ອຍກຳລັງການຜະລິດ ແລະ ຫລຸດພົ້ນຈາກສະຖານະ LDC, ພັກໄດ້ສຸມໃສ່ 4 ຂະແໜງຍຸດທະສາດ: 1.ໂຄງລ່າງຄົມມະນາຄົມ: ຫັນຈາກ "ປະເທດປິດລ້ອມ" ເປັນ "ປະເທດເຊື່ອມໂຍງ" (ເຊັ່ນ: ລົດໄຟ ລາວ-ຈີນ); 2. ພະລັງງານ ແລະ ອຸດສາຫະກຳ: ເປັນ "ໝໍ້ໄຟແຫ່ງອາຊີ" ແລະ ຫັນການຂຸດຄົ້ນແຮ່ທາດມາເປັນອຸດສາຫະກຳປຸງແຕ່ງເພື່ອເພີ່ມມູນຄ່າ; 3. ກະສິກຳທັນສະໄໝ: ຫັນຈາກການຜະລິດເພື່ອບໍລິໂພກ ມາເປັນການຜະລິດເປັນສິນຄ້າ, ໂດຍນຳໃຊ້ເຕັກນິກ ແລະ ກົນຈັກທີ່ກ້າວໜ້າ; 4. ໂຄງລ່າງດີຈິຕອນ: ຫັນເປັນເສດຖະກິດດີຈິຕອນ ເພື່ອຍົກສູງປະສິດທິພາບການບໍລິຫານ ແລະ ຄວາມໂປ່ງໃສ.
ການຂ້າມຜ່ານລະບອບທຶນນິຍົມຂອງ ສປປ ລາວ ແມ່ນສິລະປະໃນການປະສົມປະສານລະຫວ່າງ ກົນໄກຕະຫລາດອັນຄ່ອງຕົວ (ເພື່ອຄວາມຮັ່ງມີທາງວັດຖຸ) ແລະ ການນຳພາຂອງພັກ (ເພື່ອຄວາມຍຸຕິທຳ ແລະ ຄວາມສະ
ເໝີພາບ) ຊຶ່ງເປັນກຸນແຈສຳຄັນໃນການນຳພາປະເທດຊາດບັນລຸເປົ້າໝາຍມຸ່ງສູ່ສັງຄົມນິຍົມຢ່າງຍືນຍົງ. ການຫລຸດພົ້ນອອກຈາກສະຖານະພາບປະເທດດ້ອຍພັດທະນາ (LDC) ຂອງ ສປປ ລາວ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການບັນລຸຕົວເລກສະຖິຕິຕາມເກນຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ, ແຕ່ຫາກເປັນເປົ້າໝາຍຍຸດທະສາດທີ່ສະແດງເຖິງການປ່ຽນແປງທາງດ້ານກຳລັງການຜະລິດ, ຄຸນນະພາບຊີວິດ ແລະ ຄວາມຍຸດຕິທຳໃນສັງຄົມ ເພື່ອສ້າງປະຖົມປັດໄຈທີ່ໜັກແໜ້ນໃຫ້ແກ່ການກ້າວສູ່ສັງຄົມນິຍົມ.
ອີງຕາມທິດສະດີມາກ-ເລນິນ, ກຳລັງການຜະລິດແມ່ນປັດໄຈຕັດສິນຕໍ່ການປ່ຽນແປງລະບອບເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ດັ່ງນັ້ນ ການຫລຸດພົ້ນອອກຈາກສະຖານະພາບປະເທດດ້ອຍພັດທະນາຈຶ່ງຖືເປັນບາດກ້າວບຸກທະລຸໃນການຫັນປ່ຽນພື້ນຖານການຜະລິດຂອງ ສປປ ລາວ ຢ່າງຮອບດ້ານ.
ໃນການຫັນເປັນອຸດສາຫະກຳ ແລະ ກົນຈັກ, ພວກເຮົາຕ້ອງຫັນປ່ຽນຮູບແບບການຜະລິດຈາກການເພິ່ງພາແຮງງານຄົນ ແລະ ສັດ ມາເປັນການນຳໃຊ້ເຄື່ອງຈັກ, ເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ລະບົບດີຈິຕອນຢ່າງເຕັມຮູບແບບ, ຕົວຢ່າງ: ການນຳໃຊ້ກະສິກຳກົນຈັກ, ການໃຊ້ໂດຣນໃນການກະສິກຳ ແລະ ການສ້າງໂຮງງານປຸງແຕ່ງທັນສະໄໝ ເພື່ອສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມ ແລະ ຍົກລະດັບຕ່ອງໂສ້ການຜະລິດໃຫ້ມີຄວາມສາມາດແຂ່ງຂັນໃນລະດັບສາກົນ. ຄຽງຄູ່ກັນນັ້ນ, ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດກໍມີຄວາມສຳຄັນຢ່າງຍິ່ງ ເພາະກຳລັງການຜະລິດຈະທັນສະໄໝໄດ້ ກໍຕໍ່ເມື່ອມີຜູ້ຄວບຄຸມທີ່ຊຳນານງານ. ສະນັ້ນ, ພວກເຮົາຕ້ອງຫັນແຮງງານຂັ້ນຕົ້ນໄປສູ່ "ແຮງງານມີສີມື" (Skilled Labor) ຜ່ານການປະຕິຮູບການສຶກສາ ແລະ ອາຊີວະສຶກສາຢ່າງແທ້ຈິງ ເພື່ອໃຫ້ກຳລັງແຮງງານລາວສາມາດຄວບຄຸມເຕັກໂນໂລຊີສະໄໝໃໝ່ ແລະ ມີລະບຽບວິໄນການເຮັດວຽກຕາມມາດຕະຖານອຸດສາຫະກຳສາກົນ .
ນອກຈາກນີ້, ຍັງຕ້ອງມີການປັບປຸງການພົວພັນການຜະລິດໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບກຳລັງການຜະລິດ ໂດຍການສ້າງຕະຫລາດແຮງງານ ແລະ ຕະຫລາດເຕັກໂນໂລຊີທີ່ທັນສະໄໝ, ພ້ອມທັງເປີດກວ້າງເສດຖະກິດຫລາຍພາກສ່ວນ ທັງລັດ, ເອກະຊົນ ແລະ ການລົງທຶນຈາກຕ່າງປະເທດ ເພື່ອປົດປ່ອຍພະລັງການຜະລິດ, ດຶງດູດທຶນຮອນ ແລະ ການຖ່າຍທອດເຕັກໂນໂລຊີທີ່ກ້າວໜ້າເຂົ້າມາສູ່ປະເທດ. ເປົ້າໝາຍສູງສຸດແມ່ນການສ້າງເສດຖະກິດເອກະລາດ ເປັນເຈົ້າຕົນເອງ ເພື່ອໃຫ້ສາມາດເຕົນເອງເມື່ອສິດທິພິເສດທາງການຄ້າ (GSP) ຫລຸດລົງ, ໂດຍນຳໃຊ້ໂຄງລ່າງເຊື່ອມຈອດ ເປັນຕົ້ນແມ່ນທາງລົດໄຟ ລາວ-ຈີນ ໃຫ້ເປັນແຮງຂັບເຄື່ອນຫລັກໃນການສົ່ງອອກສິນຄ້າທີ່ໄດ້ມາດຕະຖານ ເພື່ອສ້າງພື້ນຖານເສດຖະກິດທີ່ເຂັ້ມແຂງ ແລະ ໝັ້ນຄົງ. ການຫັນປ່ຽນເຫລົ່ານີ້ ແມ່ນກຸນແຈສຳຄັນທີ່ຈະຊ່ວຍໃຫ້ ສປປ ລາວ ກ້າວຂ້າມກັບດັກລາຍຮັບປານກາງ ແລະ ບັນລຸວິໄສທັດການພັດທະນາໃນອະນາຄົດໄດ້ຢ່າງສົມບູນ.