ບັນຫາຂີ້ເຫຍື້ອຕົກຄ້າງໃນ ນວ ເກີດຈາກຫລາຍປັດໃຈ
ທ່ານ ປັນຍາ ມະນີວົງ ຫົວໜ້າ ຫ້ອງການຄຸ ້ມຄອງ ແລະ ບໍລິການ ຄ ຸ ້ມຄອງຕົວເມືອງ ນວ (ຄບຕ) ໃຫສຳພາດຕໍ ່ນັກຂ່າວສຳນັກຂ່າວສານ ປະເທດລາວ ໃນວັນທີ 27 ກໍລະກົດ 2026 ນີ ້ວ່າ: ສາເຫດທີ ່ພາໃຫ້ເກີດ ມີສະພາບຂີ ້ເຫຍື ້ອຕົກຄ້າງຕາມຈຸດ ຕ່າງໆໃນຕົວເມືອງແມ່ນເກີດຈາກ ຫລາຍສາເຫດເປັນຕົ ້ນດ້ານບໍລິສັດ ຜູ ້ປະກອບການ ຊຶ ່ງເປັນພາກສ່ວນ ຮັບຜິດຊອບໂດຍກົງຕໍ ່ການເກັບ ມ້ຽນ ແລະ ຂົນສົ ່ງຂີ ້ເຫຍື ້ອ, ຍັງມີ ບາງບໍລິສັດທີ ່ຂີດຄວາມສາມາດ ດ້ານການບໍລິການຍັງບໍ ່ທັນເຂັ ້ມ ແຂງເທົ ່າທີ ່ຄວນເປັນຕົ ້ນພາຫະນະ ເປ່ເພ, ຂາດແຄນແຮງງານ ແລະ ອື ່ນໆ ເຮັດໃຫ້ການເກັບມ້ຽນ ແລະ ຂົນສົ ່ງຂີ ້ເຫຍື ້ອຢູ ່ບາງເຂດບໍ ່ສາມາດ ດຳເນີນໄດ້ຕາມແຜນ ແລະ ເກີດ ມີຫາງສຽງຈົ ່ມວ່າຈາກສັງຄົມຕໍ ່ ການບໍລິການເປັນແຕ່ລະໄລຍະ. ຂະນະດຽວກັນ, ປະຊາຊົນ ແລະ ພາກສ່ວນຜະລິດຂີ ້ເຫຍື ້ອຈຳນວນ ໜຶ ່ງຍັງບໍ ່ເຂົ ້າເຮັດສັນຍາເກັບມ້ຽນ ຂີ ້ເຫຍື ້ອ, ອີກທັງຍັງມີການສວຍ ໂອກາດລັກຖິ ້ມຂີ ້ເຫຍື ້ອຊະຊາຍ ຕາມສະຖານທີ ່ຕ່າງໆ, ຖິ ້ມຕາມດິນ ເປົ ່າຫວ່າງ, ຮ່ອງລະບາຍນ້ຳ ແລະ ແມ່ນ້ຳລຳເຊ, ລວມເຖິງການຈູດ ເຜົາຂີ ້ເຫຍື ້ອ. ນອກນັ ້ນ, ການເຮັດ ສັນຍາເກັບມ້ຽນບາງກໍລະນີຍັງບໍ ່ ສອດຄ່ອງກັບປະລິມານຂີ ້ເຫຍື ້ອທີ ່ ຜະລິດຂຶ ້ນຕົວຈິງ. ດ້ານພື ້ນຖານ ໂຄງລ່າງ ແລະ ເສັ ້ນທາງໃນບາງ ເຂດກໍເປັນອີກປັດໄຈໜຶ ່ງທີ ່ສົ ່ງຜົນ ກະທົບຕໍ ່ການເຂົ ້າບໍລິການເກັບ ມ້ຽນ ແລະ ຂົນສົ ່ງຂີ ້ເຫຍື ້ອ. ພ້ອມນີ ້, ການໂຄສະນາເຜີຍແຜ່ນິຕິກຳ ແລະ ລະບຽບການວ່າດ້ວຍການຄຸ ້ມຄອງ ແລະ ກຳຈັດຂີ ້ເຫຍື ້ອໃນ ນວ ຍັງ ບໍ ່ທັນກວ້າງຂວາງ ແລະ ທົ ່ວເຖິງ. ສ່ວນສະພາບການດ້ານເສດຖະກິດ, ອັດຕາເງິນເຟີ ້, ລາຄານ້ຳມັນເຊື ້ອ ໄຟທີ ່ສູງຂຶ ້ນ ແລະ ການຂາດແຄນ ແຮງງານຍັງເປັນສິ ່ງທ້າທາຍທີ ່ສົ ່ງ ຜົນຕໍ ່ຕົ ້ນທຶນ ແລະ ປະສິດທິພາບໃນ ວຽກງານເກັບມ້ຽນ ແລະ ຂົນສົ ່ງ ຂີ ້ເຫຍື ້ອ. ສຳລັບມາດຕະການແກ້ໄຂ, ນະ ຄອນຫລວງວຽງຈັນ ໄດ້ກຳນົດ ແຜນຂະຫຍາຍຍຸດທະສາດ ແລະ ແຜນດຳເນີນງານການຄຸ ້ມຄອງຂີ ້ ເຫຍື ້ອແບບຍືນຍົງແຕ່ປີ 2021 2030, ພ້ອມທັງມີຂໍ ້ຕົກລົງເຈົ ້າ ຄອງນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ ວ່າ ດ້ວຍການຄຸ ້ມຄອງ ແລະ ກຳຈັດຂີ ້ ເຫຍື ້ອໃນນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ ຊຶ ່ງໃນໄລຍະຜ່ານມາ, ຫ້ອງການ ຄບຕ ໄດ້ຮ່ວມກັບພາກສ່ວນກ່ຽວ ຂ້ອງຈັດໂຄສະນາເຜີຍແຜ່ນິຕິກຳ ດັ ່ງກ່າວ ໃນ 9 ເມືອງ ໂດຍມີບັນດາ ຫ້ອງການອ້ອມຂ້າງເມືອງ, ນາຍ ບ້ານ ແລະ ເລຂາພັກບ້ານ ເຂົ ້າຮ່ວມ ທັງໝົດ 673 ຄົນ. ພ້ອມນີ ້, ຍັງໄດ້ ສົມທົບກັບຄະນະໂຄສະນາອົບຮົມ ນະຄອນຫລວງ ໃນການເຜີຍແຜ່ ນິຕິກຳຜ່ານສື ່ຕ່າງໆ ແລະ ສົມທົບ ກັບອົງການປົກຄອງເມືອງ, ບ້ານ ແລະ ບໍລິສັດຜູ ້ປະກອບການເພື ່ອ ຜັນຂະຫຍາຍນິຕິກຳ, ຕິດຕາມກວດ ກາ ແລະ ແກ້ໄຂບັນຫາທີ ່ເກີດຂຶ ້ນໃນ ແຕ່ລະເມືອງ. ໃນໄລຍະຕໍ ່ໜ້ານີ ້ ຄບຕ ຈະເລັ ່ງ ຜັນຂະຫຍາຍແຜນການຄຸ ້ມຄອງ ຂີ ້ເຫຍື ້ອແບບຍືນຍົງໃຫ້ເປັນແຜນ ງານ ແລະ ໂຄງການທີ ່ເປັນຮູບປະ ທຳ, ສອດຄ່ອງກັບ 4 ເປົ ້າໝາຍ ຂອງນິຕິກຳ, ພ້ອມເພີ ່ມທະວີການ ໂຄສະນາເຜີຍແຜ່ໃຫ້ທຸກພາກສ່ວນ ເຂົ ້າໃຈ ແລະ ປະຕິບັດພັນທະຄວາມ ຮັບຜິດຊອບຂອງຕົນຢ່າງເຂັ ້ມ ງວດ. ພ້ອມນີ ້, ຈະເລັ ່ງປະເມີນການ ຈັດຕັ ້ງປະຕິບັດຂອງບັນດາບໍລິສັດ ຜູ ້ປະກອບການເກັບມ້ຽນ ແລະ ຂົນ ສົ ່ງຂີ ້ເຫຍື ້ອເພື ່ອປັບປຸງຈັດສັນເຂດ ບໍລິການຄືນໃໝ່ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບ ເງື ່ອນໄຂ ແລະ ຄວາມສາມາດ ຕົວຈິງຂອງແຕ່ລະພາກສ່ວນ ເພື ່ອ ແກ້ໄຂບັນຫາໃຫ້ຂາດຕົວ, ພ້ອມ ທັງຈະເລັ ່ງປັບປຸງລະບົບບໍລິຫານ ຈັດການຂີ ້ເຫຍື ້ອຄືນໃໝ່ ໂດຍເນັ ້ນ ການປັບປຸງລະບົບເກັບມ້ຽນ ແລະ ຂົນສົ ່ງຂີ ້ເຫຍື ້ອໃຫ້ມີລັກສະນະລວມ ສູນ, ປັບປຸງວິທີການກຳຈັດຂີ ້ເຫຍື ້ອ ຢູ ່ສະໜາມປ່ຽນຈາກການຖົມຄື ໃນປັດຈຸບັນມາເປັນການເຜົາດ້ວຍ ຄວາມຮ້ອນສູງ ເພື ່ອໃຫ້ສາມາດ ນຳໃຊ້ປະໂຫຍດຈາກຂີ ້ເຫຍື ້ອ ເພື ່ອ ຜະລິດພະລັງງານ, ນ້ຳມັນ ຫລື ຝຸ ່ນ ຊີວະພາບ, ພ້ອມທັງຈັດສັນເຂດ ບໍລິການໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບບັນດາຕາ ແສງ ເຊັ ່ນ: ຕາແສງໜຶ ່ງມີພາກສ່ວນ ໜຶ ່ງຮັບຜິດຊອບ. ທ່ານ ປັນຍາ ມະນີວົງ ຍັງໃຫ້ ຮູ ້ອີກວ່າ: ປັດຈຸບັນການເກັບມ້ຽນ ຂົນສົ ່ງຂີ ້ເຫຍື ້ອໄດ້ເຂົ ້າບໍລິການ ທັງ 9 ຕົວເມືອງ. ໃນນັ ້ນ, ເຂົ ້າບໍລິ ການໄດ້ 361 ບ້ານ ຫລື ປະມານ 75% ຂອງຈໍານວນບ້ານທັງໝົດ ໃນນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ 481 ບ້ານ ໂດຍມີທັງພາກສ່ວນລັດ ແລະ ບໍລິສັດຜູ ້ປະກອບການ 12 ບໍລິສັດ, ໃນນີ ້ພາກສ່ວນລັດ ຮັບຜິດຊອບ ເຂົ ້າບໍລິການ 192 ບ້ານ (ຊຶ ່ງແມ່ນ ບໍລິສັດສະມອນບີ ້ ທີ ່ປຶກສາດ້ານ ການລົງທຶນ ຈຳກັດ ເປັນຜູ ້ຮັບຜິດ ຊອບໃນການບໍລິຫານ) ໂດຍອີງ ຕາມຈຳນວນປະຊາກອນໃນນະ ຄອນຫລວງວຽງຈັນ ຄາດຄະເນ ປະລິມານຂີ ້ເຫຍື ້ອເກີດຂຶ ້ນໃນແຕ່ລະ ວັນ ປະມານ 700-900 ໂຕນ. ແຕ່ ຕົວຈິງສາມາດເກັບມ້ຽນ-ຂົນສົ ່ງ ໄປກຳຈັດຢູ ່ສະໜາມຂີ ້ເຫຍື ້ອຫລັກ 32 ໄດ້ປະມານ 500 ໂຕນຕໍ ່ວັນ, ສ່ວນທີ ່ເຫລືອແມ່ນຖືກກຳຈັດແບບ ບໍ ່ຖືກຕ້ອງເຊັ ່ນ: ຖິ ້ມຊະຊາຍຕາມ ສະຖານທີ ່ຕ່າງໆ, ຖິ ້ມຕາມດິນເປົ ່າ ວ່າງ, ຖິ ້ມລົງຮ່ອງລະບາຍນໍ ້າ, ແມ່ ນໍ ້າລຳເຊ, ມີການຈູດເຜົາ ແລະ ອື ່ນໆ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ການແກ້ໄຂບັນ ຫາຂີ ້ເຫຍື ້ອທີ ່ຕົກຄ້າງໃນຕົວເມືອງ ຈຳເປັນຕ້ອງອາໄສການຮ່ວມມື ຈາກທຸກພາກສ່ວນທັງພາກລັດ, ພາກທຸລະກິດ, ອົງການປົກຄອງທ້ອງ ຖິ ່ນ ແລະ ປະຊາຊົນໃນການປະຕິບັດ ຕາມນິຕິກຳ, ຮ່ວມກັນຮັກສາຄວາມ ສະອາດ ແລະ ສ້າງນະຄອນຫລວງ ວຽງຈັນ ໃຫ້ສະອາດ, ເປັນລະບຽບ ແລະ ໜ້າຢູ ່ຢ່າງຍືນຍົງ. ຂ່າວ-ພາບ: ທະນູທອງ