ຂປລ. ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການຍົກລະດັບການສຶກສາ ຫລື ສາທາລະນະສຸກເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງຕ້ອງສ້າງລະບົບນິເວດທີ່ສົ່ງເສີມນະວັດຕະກຳ ເພື່ອຜັນຂະຫຍາຍຄວາມຮູ້ໃຫ້ກາຍເປັນມູນຄ່າທາງເສດຖະກິດຢ່າງແທ້ຈິງ.ເພື່ອບັນລຸເປົ້າໝາຍນີ້, ລັດຖະບານຈຳເປັນຕ້ອງເພີ່ມງົບປະມານການວິໄຈ ແລະ ສ້າງແຮງຈູງໃຈທາງພາສີ ເພື່ອດຶງດູດພາກເອກະຊົນເຂົ້າມາລົງທຶນໃສ່ການຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ພັດທະນາຫລາຍຂຶ້ນ.
   ພ້ອມດຽວກັນນັ້ນ, ການສ້າງລະບົບນິເວດນະວັດຕະກຳຕ້ອງມີການເຊື່ອມໂຍງຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນລະຫວ່າງມະຫາວິທະຍາໄລ, ສະຖາບັນການສຶກສາ ແລະ ພາກທຸລະກິດຜ່ານສູນຝຶກອົບຮົມທຸລະກິດໃໝ່ ເພື່ອຫັນຜົນງານວິໄຈ ແລະ ຫົວຄິດປະດິດສ້າງມາໝູນໃຊ້ໃນການຜະລິດ ແລະ ການບໍລິການຢ່າງເປັນຮູບປະທຳ. ຄຽງຄູ່ກັບການສົ່ງເສີມ, ຕ້ອງມີການປົກປ້ອງຊັບສິນທາງປັນຍາທີ່ເຂັ້ມແຂງ ໂດຍການສ້າງລະບົບການຈົດທະບຽນສິດທິບັດທີ່ງ່າຍດາຍ, ໂປ່ງໃສ ແລະ ສອດຄ່ອງກັບມາດຕະຖານສາກົນເພື່ອສ້າງຄວາມໝັ້ນໃຈ ແລະ ເປັນແຮງຈູງໃຈໃນການສ້າງສັນຜົນງານໃໝ່ໆ.
   ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດບໍ່ແມ່ນວຽກງານໄລຍະສັ້ນ,ແຕ່ເປັນການລົງທຶນທີ່ຄຸ້ມຄ່າທີ່ສຸດ. ຖ້າ ສປປ ລາວ ສາມາດສ້າງປະຊາກອນທີ່ມີສຸຂະພາບແຂງແຮງ, ມີສີມື, ມີທັກສະດີຈິຕອນ ແລະ ມີແນວຄິດປະດິດສ້າງຈະເປັນ“ພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່” ທີ່ຈະນຳພາປະເທດກ້າວຂ້າມຈາກການເປັນປະເທດທີ່ເພິ່ງພາແຮງງານລາຄາຖືກໄປສູ່ການເປັນເສດຖະກິດທີ່ມີນະວັດຕະກຳ, ສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມໄດ້ສູງແລະ ຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງໝັ້ນຄົງຍືນຍົງໃນອະນາຄົດ.
          ປັບປຸງການຄຸ້ມຄອງລັດ.
   ການປັບປຸງການຄຸ້ມຄອງລັດເພື່ອຍົກລະດັບປະສິດທິພາບການບໍລິຫານງານ ແລະ ສົ່ງເສີມການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ໃຫ້ມີຄວາມຍືນຍົງ ມີເນື້ອໃນສັງລວມ:1. ການປະຕິຮູບລະບົບລັດ :ການປະຕິຮູບທີ່ແທ້ຈິງແມ່ນການຍົກລະດັບປະສິດທິພາບເພື່ອຮັບໃຊ້ປະຊາຊົນ ໂດຍມີ 4 ທິດທາງຫລັກ:1. ກົນໄກກະທັດຮັດ ທົບທວນແລະ ຕັດຂັ້ນຕອນການອະນຸມັດທີ່ຊ້ຳຊ້ອນ, ແບ່ງຂັ້ນຄຸ້ມຄອງໃຫ້ຂາວແຈ້ງ ແລະ ເພີ່ມອຳນາດການຕັດສິນໃຈໃຫ້ທ້ອງຖິ່ນ; 2. ຫັນເປັນລັດຖະບານດີຈິຕອນ: ເລັ່ງການບໍລິການອອນລາຍ (E-service) ເພື່ອຫລຸດຜ່ອນການໃຊ້ເຈ້ຍ ແລະການພົບປະໂດຍກົງ ຊຶ່ງເປັນການປ້ອງກັນການສໍ້ລາດບັງຫລວງ; 3.ລະບົບຄັດເລືອກພະນັກງານ ແລະ ພັດທະນາພະນັກງານອີງໃສ່ຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດມີລະບົບວັດແທກຜົນງານ, ໃຫ້ລາງວັນຜູ້ເຮັດວຽກດີ ແລະ ລົງໂທດຜູ້ບົກຜ່ອງ; 4.ຄວາມໂປ່ງໃສ: ເປີດເຜີຍຂໍ້ມູນຂ່າວສານທາງການ ແລະ ເພີ່ມຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ແກ່ອົງການກວດສອບ.2. ການບໍລິຫານດີຈິຕອນ:ການສ້າງກົນໄກການບໍລິຫານໃຫ້ທັນສະໄໝແມ່ນຫົວໃຈສຳຄັນໃນການຂັບເຄື່ອນປະເທດໃຫ້ກ້າວໄປສູ່ຍຸກດີຈິຕອນຢ່າງມີປະສິດທິພາບ.ເພື່ອບັນລຸເປົ້າໝາຍນີ້, ການພັດທະນາການບໍລິການລວມສູນຜ່ານການສ້າງ “ປະຕູດຽວທາງອອນລາຍ”(National Service Portal) ຖືເປັນບາດກ້າວທີ່ສຳຄັນ ເພື່ອເຊື່ອມຕໍ່ຖານຂໍ້ມູນຂອງທຸກຂະແໜງການເຂົ້າກັນ ຊຶ່ງຈະຊ່ວຍຫລຸດຜ່ອນຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ, ປະຢັດເວລາ ແລະ ເພີ່ມຄວາມສະດວກສະບາຍໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນໃນການເຂົ້າເຖິງການບໍລິການພາກລັດ.
    ນອກຈາກການອຳນວຍຄວາມສະດວກແລ້ວ, ການບໍລິຫານທີ່ທັນສະໄໝຕ້ອງຕັດສິນໃຈໂດຍອີງໃສ່ຂໍ້ມູນເປັນຫລັກ (Data Driven Decision Making)ໂດຍການພັດທະນາລະບົບ BigData Analytics ເພື່ອວິເຄາະພຶດຕິກຳທາງເສດຖະກິດ-ສັງຄົມຢ່າງເລິກເຊິ່ງ ຊຶ່ງຈະເປັນພື້ນຖານຊ່ວຍໃຫ້ລັດຖະບານສາມາດວາງນະໂຍບາຍຕ່າງໆໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ, ກົງເປົ້າໝາຍ ແລະ ທັນກັບສະຖານະການ. ໃນຍຸກທີ່ດີຈິຕອນມີບົດບາດສູງ, ຄວາມປອດໄພທາງໄຊເບີກໍເປັນສິ່ງທີ່ລະເລີຍບໍ່ໄດ້. ສະນັ້ນ, ຈຶ່ງຕ້ອງມີການສ້າງສູນຮັກສາຄວາມປອດໄພທາງໄຊເບີແຫ່ງຊາດ ພ້ອມກັບການປະກາດໃຊ້ກົດໝາຍປົກປ້ອງຂໍ້ມູນສ່ວນບຸກຄົນເພື່ອສ້າງຄວາມເຊື່ອໝັ້ນໃຫ້ແກ່ຜູ້ໃຊ້ບໍລິການ.
   ສຸດທ້າຍ, ປັດໄຈທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້ຄື“ຄົນ”, ໂດຍຕ້ອງເລັ່ງຝຶກອົບຮົມພະນັກງານໃຫ້ມີທັກສະດີຈິຕອນ ແລະ ມີຄວາມຊຳນານໃນການນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີເຂົ້າໃນວຽກງານປະຈຳວັນຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ. ການປະສານງານທັງໝົດນີ້ ບໍ່ພຽງແຕ່ຈະປັບປ່ຽນໂຄງສ້າງການບໍລິຫານໃຫ້ມີຄວາມໂປ່ງໃສ ແລະ ຄ່ອງຕົວເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນການສ້າງພື້ນຖານອັນໜັກແໜ້ນໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາເສດຖະກິດດີຈິຕອນຂອງ ສປປ ລາວ ໃຫ້ເຕີບໂຕຢ່າງໝັ້ນຄົງ ແລະ ຍືນຍົງ.
   3. ການຕ້ານການສໍ້ລາດບັງຫລວງ: ການສ້າງຄວາມເຊື່ອໝັ້ນແລະ ຄວາມເປັນທຳໃນສັງຄົມຖືເປັນພື້ນຖານອັນສຳຄັນທີ່ສຸດໃນການພັດທະນາປະເທດຊາດໃຫ້ກ້າວໄປສູ່ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ, ໂດຍລັດຖະບານຕ້ອງຖືເອົາວຽກງານບູລິມະສິດເຫລົ່ານີ້ ເປັນກົນໄກຫລັກໃນການປົກຄອງ ແລະ ບໍລິຫານປະເທດ.ການສ້າງລະບົບກົດໝາຍທີ່ເຂັ້ມງວດແມ່ນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນທີ່ຈຳເປັນໂດຍການປັບປຸງກົດໝາຍໃຫ້ມີບົດລົງໂທດທີ່ຮຸນແຮງ ແລະ ສັກສິດ,ພ້ອມທັງເພີ່ມຄວາມເປັນອິດສະລະໃຫ້ແກ່ອົງການກວດກາ ເພື່ອໃຫ້ສາມາດປະຕິບັດໜ້າທີ່ໄດ້ຢ່າງຍຸຕິທຳ ແລະ ປາສະຈາກການແຊກແຊງ. ຄຽງຄູ່ກັນນັ້ນ, ການຫັນລະບົບການຈັດຊື້-ຈັດຈ້າງຂອງລັດແລະ ການເສຍພາສີ-ອາກອນໃຫ້ເປັນລະບົບອອນລາຍທັງໝົດຈະເປັນການຫລຸດຜ່ອນ ແລະ ປິດຊ່ອງຫວ່າງການໃຫ້ສິນບົນໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ.
   ນອກຈາກມາດຕະການດ້ານກົດໝາຍແລ້ວ, ການປູກຝັງຈັນຍາບັນ ແລະ ຄຸນນະທຳໃຫ້ແກ່ພະນັກງານ-ລັດຖະກອນ ກໍມີຄວາມສຳຄັນໂດຍຕ້ອງສ້າງວັດທະນະທຳ“ບໍ່ຍອມຮັບ” ຕໍ່ການສໍ້ລາດບັງຫລວງຢ່າງເດັດຂາດ, ພ້ອມທັງມີການປັບປຸງຄ່າຕອບແທນ ແລະ ສະຫວັດດີການໃຫ້ສົມເຫດສົມຜົນເພື່ອສ້າງຂວັນກຳລັງໃຈໃນການປະຕິບັດວຽກງານຢ່າງຊື່ສັດ. ສຸດທ້າຍ, ຕ້ອງເປີດໂອກາດໃຫ້ສັງຄົມມີສ່ວນຮ່ວມຢ່າງແທ້ຈິງ ໂດຍມີກົນໄກປົກປ້ອງຜູ້ແຈ້ງເບາະແສການສໍ້ລາດບັງຫລວງ ແລະ ເປີດເຜີຍຂໍ້ມູນງົບປະມານຂອງລັດໃຫ້ປະຊາຊົນສາມາດກວດສອບໄດ້ຢ່າງໂປ່ງໃສການປະຕິບັດວຽກງານເຫລົ່ານີ້ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງຈະຊ່ວຍສ້າງສັງຄົມທີ່ຍຸຕິທຳ ແລະ ສ້າງຄວາມເຊື່ອໝັ້ນອັນໜັກແໜ້ນໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນ ຊຶ່ງເປັນປັດໄຈຊຸກຍູ້ໃຫ້ການພັດທະນາປະເທດລາວບັນລຸຜົນສຳເລັດຢ່າງຍືນຍົງ.
   ການເພີ່ມປະສິດທິພາບພາກລັດ.ການຫັນປ່ຽນຈາກພາກລັດທີ່ມີຂັ້ນຕອນຊັກຊ້າມາເປັນຜູ້ອຳນວຍຄວາມສະດວກທີ່ວ່ອງໄວ ແລະ ມີປະສິດທິພາບຖືເປັນຫົວໃຈສຳຄັນໃນການຂັບເຄື່ອນການພັດທະນາປະເທດ. ການປະຕິຮູບຂະບວນການເຮັດວຽກຕ້ອງເລີ່ມຈາກການຕັດຂັ້ນຕອນທີ່ບໍ່ຈຳເປັນອອກຢ່າງເດັດຂາດ ແລະ ປ່ຽນແປງວັດທະນະທຳການບໍລິຫານແບບແຍກສ່ວນມາເປັນການບໍລິຫານແບບເຊື່ອມໂຍງ ເພື່ອໃຫ້ວຽກງານມີຄວາມຄ່ອງຕົວ ແລະ ວ່ອງໄວຂຶ້ນ. ຄຽງຄູ່ກັນນັ້ນ, ການຄຸ້ມຄອງລັດຕ້ອງຫັນມາເນັ້ນຜົນສຳເລັດເປັນຫລັກ ໂດຍມີການຈັດສັນງົບປະມານຕາມຜົນງານຕົວຈິງ, ຫົວໜ່ວຍງານໃດທີ່ສາມາດປະຕິບັດວຽກງານໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ແລະ ສ້າງຜົນປະໂຫຍດໃຫ້ແກ່ສັງຄົມສູງຄວນໄດ້ຮັບ
ການສະໜັບສະໜູນ ແລະ ຍົກຍ້ອງຢ່າງເໝາະສົມ.
   ນອກຈາກນີ້, ການເພີ່ມຊ່ອງທາງການສື່ສານກັບປະຊາຊົນກໍເປັນປັດໄຈທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້ ເພື່ອສ້າງກົນໄກທີ່ສາມາດຮັບຟັງບັນຫາ ແລະ ແກ້ໄຂຄວາມເດືອດຮ້ອນຂອງປະຊາຊົນໄດ້ຢ່າງທັນການ. ການປະຕິຮູບລະບົບລັດ ບໍ່ແມ່ນວຽກງານໄລຍະສັ້ນ, ແຕ່ແມ່ນຂະບວນການພັດທະນາຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ. ການທີ່ລັດສາມາດຫັນມາເປັນຜູ້ບໍລິການທີ່ໂປ່ງໃສ, ວ່ອງໄວ ແລະ ເຮັດວຽກຢ່າງມີປະສິດທິພາບຈະກາຍເປັນພື້ນຖານທີ່ແຂງແກ່ນທີ່ສຸດໃນການນຳພາ ສປປ ລາວ ໃຫ້ກ້າວຂ້າມສິ່ງທ້າທາຍຕ່າງໆ ແລະ ບັນລຸເປົ້າໝາຍການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມຢ່າງໝັ້ນຄົງ ແລະ ຍືນຍົງໃນອະນາຄົດ.
  ໂດຍ: ສຈ ຟາງເວີນ ຄະນະລັດທິມາກ-ເລນິນ ມະຫາວິທະຍາໄລຊູໂຈ