01/10/2026 xtgmf]k; 3 0j k; c]t gsfdko j gru j ,mt;u 7;k,lk,a d7u gxa oxb dczj o0v'xt-k-q o.o-kf [q orN o4ko]a f4tme,to6 o csj ' lxx ]k; K *** ອ່ານຕໍ່ສະບັບໜ້າ *** ່ າໍ່ ສັ ບ້ າ ບົດສະເໜີົີ ພາບປະກອບ ພາບປະກອບ ພາບປະກອບ ພາບປະກອບ ໂດຍ: ເຂົ້າາ້ຈານນ້ຳົ້ຳ zq odtmq [9kddko8y fgd,mu j de]a 'da fdy ovtok7q f0v'gpq k;t-q o ຂປລ. ໃນຍຸກທີ່ເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ໂລກດີຈິຕອນເຂົ້າມາມີບົດ vtsy ;k\6 vk2iy dk pa 'gxa owr75 d7k,8dko]h P'\6 16j .oxtgmfgIq k + ຂປລ. ພະຍາດອະຫິວາໝູອາ ຟຣິກາ (African Swine Fever: ASF) ແມ່ນພະຍາດຕິດແປດ ຮ້າຍແຮງທີ່ເກີດກັບໝູບ້ານ ແລະ ໝູປ່າ ໂດຍສາມາດສ້າງຄວາມ ເສຍຫາຍສູງໃຫ້ແກ່ການລ້ຽງໝູ ແລະ ລາຍໄດ້ຂອງຊາວກະສິກອນ. ພະຍາດນີ້ບໍ່ແມ່ນພະຍາດຕິດຕໍ່ສູ່ຄົນ ແລະ ບໍ່ເປັນໄພຕໍ່ສຸຂະພາບຄົນໂດຍ ກົງ, ແຕ່ສຳລັບອຸດສາຫະກຳລ້ຽງ ໝູ ແລະ ຄອບຄົວຜູ້ລ້ຽງໝູ ພະຍາດ ດັ່ງກ່າວຖືເປັນພະຍາດທີ່ສ້າງຜົນ ກະທົບສູງ. ທ່ານ ບົວຫົງ ຄໍາຫາ ຫົວໜ້າກົມ ລ້ຽງສັດ ແລະ ການປະມົງ ກະຊວງ ກະສິກໍາ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ໄດ້ໃຫ້ ສຳພາດເມື່ອບໍ່ດົນມານີ້ວ່າ: ສຳລັບ ສປປ ລາວ, ພະຍາດອະຫິວາໝູ ອາຟຣິກາ ໄດ້ຖືກຢືນຢັນການລະ ບາດຄັ້ງທຳອິດໃນແຂວງສາລະ ວັນ ໃນເດືອນມິຖຸນາ 2019 ໂດຍ ໄດ້ເກີດການລະບາດຢູ່ເມືອງຕຸ້ມ ລານ, ແຂວງສາລະວັນ. ຫລັງຈາກ ນັ້ນ ໄດ້ແຜ່ລະບາດອອກໄປສູ່ແຂວງ ອື່ນໆ. ນັບແຕ່ນັ້ນມາ ເຊື້ອພະຍາດ ດັ່ງກ່າວ ໄດ້ສືບຕໍ່ລະບາດຢູ່ໃນວົງ ແຄບຢູ່ຕາມໝູບ້ານ ແລະ ໝູປ່າ ຈົນ ກາຍເປັນພະຍາດປະຈຳຖິ່ນໄປໃນ ຕົວ. ໝູສາມາດຕິດເຊື້ອພະຍາດດັ່ງ ກ່າວດ້ວຍການສຳພັດໂດຍກົງກັບ ໝູທີ່ຕິດເຊື້ອລວມທັງອາຈົມ ແລະ ຂອງແຫລວທີ່ຂັບຖ່າຍຈາກໝູທີ່ຕິດ ເຊື້ອ. ນອກຈາກນີ້, ເຊື້ອພະຍາດ ດັ່ງກ່າວ ຍັງສາມາດແຜ່ກະຈາຍ ດ້ວຍເຫັບ ແລະ ການນຳໃຊ້ເສດ ອາຫານທີ່ບໍ່ໄດ້ຕົ້ມໃຫ້ສຸກດີໄປເກືອ ໝູ. ນອກຈາກນັ້ນ, ຍັງມີການແຜ່ ເຊື້ອຜ່ານທາງພາຫະນະ, ເຄື່ອງນຸ່ງ ຮົ່ມຂອງຄົນທີ່ໄດ້ສໍາພັດໃນເຂດທີ່ມີ ເຊື້ອພະຍາດດັ່ງກ່າວ ແລ້ວໄປຟາມ ລ້ຽງໝູອື່ນ ໂດຍບໍ່ປະຕິບັດຕາມ ຫລັກວິຊາການໃນການຊີດຢາຂ້າ ເຊື້ອພະຍາດ ແລະ ອາບນໍ້າປ່ຽນ ເຄື່ອງກ່ອນເຂົ້າໄປສໍາພັດກັບໝູທີ່ບໍ່ ຕິດເຊື້ອ. ເຊື້ອພະຍາດອະຫິວາໝູອາ ຟຣິກາ ມີຄວາມທົນທານຢູ່ໃນສະ ພາບແວດລ້ອມ ແລະ ຄວາມເປັນ ກົດເປັນດ່າງສູງ, ສາມາດຢູ່ໃນຊີ້ນ ໝູທີ່ຖືກປຸງແຕ່ງໃນອຸນຫະພູມ 70 ອົງສາ ໄດ້ດົນເຖິງ 30 ນາທີ; ຢູ່ໃນ ອາຈົມຂອງໝູ ໃນອຸ່ນຫະພູມຫ້ອງ ປົກກະຕິໄດ້ 11 ວັນ, ຢູ່ໃນຊີ້ນໝູຮົມ ຄວັນ ແລະ ຕົກຄ້າງຢູ່ໃນຄອກໝູໄດ້ ເຖິງ 30 ວັນ, ໃນຊີ້ນໝູສົດ, ຊີ້ນບົດ, ຊີ້ນໝູແຊ່ເຢັນ, ເຄື່ອງໃນໝູ, ເລືອດ ໝູເນົ່າໄດ້ 100 ວັນກວ່າ, ໃນຊີ້ນໝູ ໝັກເຄັມ ໄດ້ 182 ວັນ, ໃນໜັງ ແລະ ໄຂມັນ ໄດ້ 300 ວັນ ແລະ ເລືອດ ໃນອຸນຫະພູມ 4 ອົງສາ ໄດ້ເຖິງ 18 ເດືອນ ແລະ ຢູ່ໃນຜະລິດຕະພັນ ໝູ ທີ່ແຊ່ແຂງ ໄດ້ຫລາຍປີ; ພະຍາດ ດັ່ງກ່າວ ຍັງບໍ່ທັນມີວັກຊິນປ້ອງກັນ ແລະ ບໍ່ທັນມີຢາປິ່ນປົວ ແລະ ໝູທີ່ ຕິດເຊື້ອພະຍາດນີ້ ຈະມີອັດຕາການ ຕາຍສູງເຖິງ 100%. ເຖິງແມ່ນວ່າ ວິຊາການ ເພື່ອຕັດວົງຈອນພະຍາດ 3.800 ໂຕ. ມາຮອດວັນທີ 22 ກັນຍາ 2026 ໄດ້ມີການລະບາດຂອງພະ ຍາດອະຫິວາໝູອາຟຣິກາແລ້ວ 7 ແຂວງ, 19 ເມືອງ 95 ບ້ານ; ມີ ໝູຕາຍທັງໝົດ 14.002 ໂຕ (ໝູ ທີ່ລ້ຽງແບບຄອບຄົວ 11.086 ໂຕ, ກວມ 79,2% ແລະ ໝູທີ່ລ້ຽງ ແບບເປັນຟາມ 2.916 ໂຕ, ກວມ 20,8%), ໃນນັ້ນ ໝູຕິດພະຍາດ ແລ້ວຕາຍເອງ 10.041 ໂຕ, ຂ້າທໍາ ລາຍຕາມຫລັກວິຊາການ ເພື່ອຕັດ ວົງຈອນພະຍາດ 3.961 ໂຕ; ມີມູນ ຄ່າຜົນເສຍຫາຍເບື້ອງຕົ້ນປະມານ 58,8 ຕື້ກວ່າກີບ. ການລະບາດ ກວມເອົາ 7 ແຂວງ ໂດຍແຂວງຜົ້ງ ສາລີມີ 2 ເມືອງ 17 ບ້ານ; ແຂວງ ໄຊຍະບູລີມີ 7 ເມືອງ 41 ບ້ານ; ແຂວງຫົວພັນມີ 2 ເມືອງ 20 ບ້ານ; ແຂວງໄຊສົມບູນມີ 2 ເມືອງ 4 ບ້ານ; ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນມີ 2 ເມືອງ 3 ບ້ານ; ແຂວງອຸດົມໄຊມີ 1 ເມືອງ 1 ບ້ານ ແລະ ແຂວງຫລວງ ພະບາງມີ 3 ເມືອງ 9 ບ້ານ. ບາດສຳຄັນໃນຊີວິດປະຈຳວັນ, ໂທ ລະສັບ ແລະ ອຸປະກອນໄອທີໄດ້ ກາຍເປັນສິ່ງທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້. ແຕ່ໃນ ຂະນະດຽວກັນ, ດ້ານມືດທີ່ມາພ້ອມ ກັບຄວາມສະດວກສະບາຍເຫລົ່າ ນີ້ ກໍຄືບັນຫາ “ການຕິດເກມ” ຊຶ່ງ ກຳລັງກາຍເປັນມະເຮັງຮ້າຍແຮງ ທີ່ກັດກິນເວລາ, ສຸຂະພາບ ແລະ ອະນາຄົດຂອງເດັກນ້ອຍ ແລະ ໄວ ໜຸ່ມລາວຈຳນວນຫລາຍ. ຜົນຮ້າຍທີ່ໜ້າເປັນຫ່ວງຈາກ ການຕິດເກມມັນໄດ້ທຳລາຍສຸຂະ ພາບຮ່າງກາຍເຊັ່ນ: ການນັ່ງ ຫລິ້ນເກມເປັນເວລາດົນຫລາຍ ຊົ່ວໂມງ ໂດຍບໍ່ໄດ້ເຄື່ອນໄຫວຮ່າງ ກາຍເຮັດໃຫ້ເກີດອາການປວດ ຫລັງ, ປວດຄໍ, ສາຍຕາສັ້ນ-ອັກເສບ ຈາກແສງສີຟ້າ, ນ້ຳໜັກເກີນ, ລວມ ເຖິງການນອນບໍ່ເປັນເວລາ ຊຶ່ງສົ່ງ ຜົນໃຫ້ຮ່າງກາຍອ່ອນເພຍ. ນອກ ຈາກນີ້, ຍັງກະທົບຕໍ່ສຸຂະພາບ ຈິດ ແລະ ອາລົມ, ຜູ້ທີ່ຕິດເກມມັກ ຈະມີຄວາມຕຶງຄຽດ, ຫງຸດຫງິດ ງ່າຍ, ໃຈຮ້າຍ ຫລື ເວົ້າຍາກ ເມື່ອ ຖືກຂັດຈັງຫວະໃນເວລາຫລິ້ນ, ບາງກໍລະນີກ້າວໄປສູ່ພະຍາດຊຶມ ເສົ້າ ຫລື ຄວາມຜິດປົກກະຕິທາງ ຈິດຕະສາດ. ບໍ່ພຽງເທົ່ານີ້, ຍັງ ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ການຮຽນ ແລະ ໜ້າທີ່ວຽກງານຕື່ມອີກ ໂດຍເວລາ ສ່ວນໃຫຍ່ໝົດໄປກັບໜ້າຈໍເຮັດ ໃຫ້ຂາດສະມາທິໃນການຮຽນ, ບໍ່ ສົນໃຈວຽກບ້ານທີ່ຄູ-ອາຈານໃຫ້ ມາ, ປ່ອຍປະລະເລີຍໜ້າທີ່ຈົນເຮັດ ໃຫ້ຜົນການຮຽນຫລຸດລົງຢ່າງເຫັນ ໄດ້ຊັດເຈນ ແລະ ສູນເສຍໂອກາດ ໃນອະນາຄົດ. ຂະນະທີ່ຍັງທຳລາຍ ຄວາມສຳພັນໃນຄອບຄົວ ແລະ ສັງຄົມ ເພາະການຕິດເກມສ້າງກຳ ແພງກັ້ນລະຫວ່າງຜູ້ຫລິ້ນກັບຄົນ ອ້ອມຂ້າງເຮັດໃຫ້ການສົນທະນາ ກັບພໍ່ແມ່ ແລະ ໝູ່ເພື່ອນໃນຊີວິດ ປະຈຳວັນຫລຸດລົງ, ຫ່າງເຫີນ ແລະ ຂາດທັກສະທາງສັງຄົມໃນການປັບ ຕົວເຂົ້າຫາກັນ. ຍັງບໍ່ໝົດເທົ່ານັ້ນ, ຍັງສ່ຽງຕໍ່ການສູນເສຍເງິນຄຳ ແລະ ພຶດຕິກຳຮຸນແຮງເພາະເກມຫລາຍ ປະເພດໃນປັດຈຸບັນມີລະບົບຊື້-ຂາຍ ໄອເທມ (In-game purchases) ຊຶ່ງອາດເຮັດໃຫ້ເດັກລັກເງິນພໍ່ແມ່ ໄປເຕີມເກມ. ນອກຈາກນີ້, ເກມທີ່ມີ ເນື້ອຫາຮຸນແຮງຍັງອາດຫລໍ່ຫລອມ ໃຫ້ຜູ້ຫລິ້ນມີພຶດຕິກຳບໍ່ດີໃນຊີວິດ. ແນວໃດກໍດີ, ເກມອາດຈະສ້າງ ຂຶ້ນມາ ເພື່ອຄວາມມ່ວນຊື່ນ ແລະ ຜ່ອນຄາຍຄວາມຄຽດ, ແຕ່ຖ້າຂາດ ຄວາມພໍດີ ແລະ ການຄວບຄຸມຕົນ ເອງມັນກໍຈະກາຍເປັນໂສ້ລ່າມທີ່ ທຳລາຍຊີວິດ, ການແກ້ໄຂບັນຫານີ້ ຈຶ່ງຕ້ອງການຄວາມເອົາໃຈໃສ່ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໃຈຈາກທຸກພາກສ່ວນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນຄອບຄົວໃນການ ຈັດສັນເວລາໃຫ້ເໝາະສົມ ແລະ ສົ່ງເສີມໃຫ້ເດັກນ້ອຍໄດ້ເຮັດກິດຈະ ກຳກາງແຈ້ງ ເພື່ອສ້າງຄວາມສົມ ດຸນໃຫ້ຊີວິດຄືນໃໝ່. ເຮັດໃຫ້ການລະບາດຂອງພະຍາດ ດັ່ງກ່າວ ມີຄວາມສະຫງົບລົງ. ການ ລະບາດຄັ້ງນັ້ນ ມີໝູຕາຍ ແລະ ຖືກ ຂ້າທຳລາຍ ຈຳນວນ 112 ໂຕ. ມາ ຮອດກາງເດືອນມິຖຸນາ 2026 ໄດ້ ເກີດມີການລະບາດຄັ້ງໃໝ່ ຢູ່ບ້ານ ນ້ຳຕວນ, ເມືອງໄຊຍະບູລີ ແຂວງ ໄຊຍະບູລີ ແລະ ໃນໄລຍະເວລາ ດຽວກັນນັ້ນ ກໍໄດ້ມີການລະບາດຢູ່ ເມືອງຍອດອູ, ແຂວງຜົ້ງສາລີ. ຕໍ່ກັບສະພາບການດັ່ງກ່າວ ທາງພັກ-ລັດ ແລະ ຂະແໜງການ ກ່ຽວຂ້ອງພວກເຮົາໄດ້ດໍາເນີນມາດ ຕະການຄວບຄຸມ ແລະ ແກ້ໄຂຕາມ ຫລັກວິຊາການ. ແຕ່ຍ້ອນກະສິກອນ ຜູ້ລ້ຽງໝູ ຍັງບໍ່ທັນເອົາໃຈໃສ່ຈັດຕັ້ງ ປະຕິບັດມາດຕະການປ້ອງກັນ ທາງຊີວະພາບເທົ່າທີ່ຄວນ, ເຈົ້າ ຂອງສັດຍັງຖື ເ ບົາ ກ າ ນລ າ ຍ ງານສະພາບການເກີດພະຍາດຕໍ່ ເຈົ້າໜ້າທີ່ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ຍັງມີການ ລັກລອບນໍາເຂົ້າສັດ ແລະ ຜະລິດ ຕະພັນສັດທີ່ຜິດກົດໝາຍ ແລະ ຍັງມີການສວຍໂອກາດຂ້າ, ຄົວ ຫລື ຂາຍສັດທີ່ຕິດເຊື້ອພະຍາດ. ພ້ອມດຽວກັນນັ້ນ, ການຄຸ້ມຄອງ ການເຄື່ອນຍ້າຍສັດ ກໍຍັງບໍ່ທັນ ປະຕິບັດຕາມຫລັກວິຊາການເຂັ້ມ ງວດ. ມາຮອດວັນທີ 18 ກັນຍາ 2026 ໄດ້ມີການລະບາດຂອງພະ ຍາດອະຫິວາໝູອາຟຣິກາແລ້ວ 7 ແຂວງ, 15 ເມືອງ 85 ບ້ານ; ມີ ໝູຕາຍທັງໝົດ 13.019 ໂຕ, ໃນ ນີ້ ໝູຕິດພະຍາດແລ້ວຕາຍເອງ 9.219 ໂຕ ຂ້າທໍາລາຍຕາມຫລັກ ໄດ້ມີບາງປະເທດຜະລິດຢາວັກ ຊິນປ້ອງກັນຈຳນວນໜຶ່ງອອກມາ ທົດລອງນຳໃຊ້ແລ້ວກໍ່ຕາມ, ແຕ່ ມາຮອດປັດຈຸບັນຍັງບໍ່ພິສູດໄດ້ວ່າ ຢາວັກຊິນປ້ອງກັນພະຍາດທີ່ຜະລິດ ອອກມາມີປະສິດທິພາບດີ ແລະ ສາມາດປ້ອງກັນພະຍາດໄດ້. ໃນໄລຍະຜ່ານມາ, ພັກ-ລັດ ທຸກ ຂັ້ນ ກໍຄື ຂະແໜງວິຊາການລ້ຽງສັດ ແລະ ການປະມົງພວກເຮົາຢູ່ແຕ່ ລະຂັ້ນກໍໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ຈັດຕັ້ງປະຕິ ບັດມາດຕະການປ້ອງກັນ ແລະ ສະກັດກັ້ນການແຜ່ລະບາດຂອງ ພະຍາດດັ່ງກ່າວ ໂດຍໄດ້ເອົາໃຈ ໃສ່ຕິດຕາມເຝົ້າລະວັງການລະບາດ ຂອງພະຍາດຢ່າງໃກ້ຊິດແນໃສ່ ກວດພົບພະຍາດແຕ່ຫົວທີ ເພື່ອດຳ ເນີນມາດຕະການປ້ອງກັນ ແລະ ສະກັດກັ້ນຢ່າງທັນການ ແລະ ມີ ປະສິດທິຜົນ. ພ້ອມນັ້ນ, ກໍໄດ້ເພີ່ມ ທະວີການຮ່ວມມືກັບສາກົນ ແລະ ພາກພື້ນ ເພື່ອປ້ອງກັນ ແລະ ສະກັດ ກັ້ນການລະບາດຂອງພະຍາດອາ ຫິວາໝູອາຟຣິກາ ແລະ ເຂົ້າຮ່ວມ ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແຜນຍຸດທະສາດ ການປ້ອງກັນ ແລະ ຄວບຄຸມພະ ຍາດອະຫິວາໝູອາຟຣິກາຂອງອາ ຊຽນ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ມາ ຮອດປັດຈຸບັນພະຍາດອາຫິວາໝູ ອາຟຣິກາ ຍັງສືບຕໍ່ເປັນໄພຂົ່ມຂູ່ຕໍ່ ການລ້ຽງໝູຢູ່ໃນປະເທດເຮົາ ກໍຄື ຢູ່ໃນພາກພື້ນຍ້ອນວ່າ ຍັງບໍ່ທັນມີ ຢາປ້ອງກັນ ແລະ ປິ່ນປົວພະຍາດ ດັ່ງກ່າວ ທີ່ມີປະສິດທິພາບ. ສະນັ້ນ, ການປ້ອງກັນພະຍາດດັ່ງກ່າວ ຈຶ່ງ ອີງໃສ່ການປະຕິບັດມາດຕະການ ປ້ອງກັນທາງຊີວະພາບ ແລະ ການ ຄຸ້ມຄອງການເຄື່ອນຍ້າຍສັດເປັນ ຕົ້ນຕໍ. ການລະບາດຂອງພະຍາດອະ ຫິວາໝູອາຟຣິກາ ຢູ່ ສປປ ລາວ ໃນ ເທື່ອນີ້ ແມ່ນໄດ້ເລີ່ມມີການລະບາດ ມາແຕ່ເດືອນທັນວາ ປີ 2025 ຢູ່ ບ້ານນາຍາວ, ເມືອງໄຊຍະບູລີ, ແຂວງໄຊຍະບູລີ ຊຶ່ງຂະແໜງການ ລ້ຽງສັດ ແລະ ການປະມົງພວກເຮົາ ໄດ້ສົມທົບກັບທ້ອງຖິ່ນດຳເນີນມາດ ຕະການຕອບໂຕ້ ແລະ ແກ້ໄຂຈົນ
RkJQdWJsaXNoZXIy MTc3MTYxMQ==