07/07/2026 xtgmf]k; 6 glf4tdy f{la '7q y a ,q glu ,0tspkp,tsklk,a d7u mj q ;x;'-q oma '-kf rkp.8h dkooerk0v'ra d ໂດຍ: ແສງສະຫວັນັ ໂດຍ: ມາລີດດາີ -q ogzqj kptgsu o da [dkoln [lko;y 4u -u ;y f c]t ;a fmtotmeva ogxa ogvdt]a d 7q ;glu f l6 o];,xkcfdc-[ ln [lkor6 ,xa opkvksko]k; -u ;y f{;a fmtotme u y a ຂປລ. ຊົນເຜົ່າຍະເຫີນ ຫລື ເຫີນ ຍໍ ແມ່ນໜຶ່ງໃນຊົນເຜົ່າມອນ-ຂະແມ ທີ່ອາໄສຢູ່ທາງພາກໃຕ້ຂອງ ສປປ ລາວ ໂດຍສະເພາະໃນແຂວງຈຳ ປາສັກ, ເຊກອງ ແລະ ອັດຕະປື. ເຖິງວ່າຈະມີຈຳນວນປະຊາກອນ ບໍ່ຫລາຍແຕ່ຊົນເຜົ່າຍະເຫີນຍັງຄົງ ຮັກສາວິຖີຊີວິດ, ຂະນົບທຳນຽມ, ປະເພນີ ແລະ ວັດທະນະທຳດັ້ງເດີມ ໄວ້ໃຫ້ຄົນລຸ້ນຫລັງໄດ້ເຫັນ. ຕາມຄຳບອກເລົ່າຂອງຜູ້ເຖົ້າຜູ້ ແກ່ ແລະ ນາຍບ້ານໃນເຂດໜອງ ເມັກ ເມືອງປາກຊ່ອງ ແຂວງຈຳ ປາສັກ ໃຫ້ຮູ້ວ່າ: ຊົນເຜົ່າຍະເຫີນ (ເຫີນຍໍ) ຍົກຍ້າຍມາຈາກປະເທດ ມົງໂກນ ກ່ອນຈະຍ້າຍໄປທາງພາກ ຂປລ. ນັບແຕ່ອະດີດຈົນເຖິງ ປັດຈຸບັນປາແດກແມ່ນອາຫານພື້ນ ເມືອງຊະນິດໜຶ່ງທີ່ຢູ່ຄຽງຄູ່ກັບຄົນ ລາວເຮົາມາແຕ່ສະໄໝປູ່ຍ່າຕາຍາຍ ທີ່ໄດ້ເອົາມາຜະລິດໄວ້ກິນເອງ. ດ້ວຍລົດຊາດທີ່ເປັນເອກະລັກ ແລະ ສາມາດນຳໄປປຸງແຕ່ງໃນອາຫານ ໄດ້ຫລາກຫລາຍເຍ່ືອງປາກແດກ ຢູ່ໃກ້ແຫລ່ງນ້ຳທີ່ມີນ້ຳໃຊ້ຕະຫລອດ ປີ ແລະ ເລືອກພື້ນທີ່ສູງເພື່ອຫລີກ ລ່ຽງນ້ຳຖ້ວມ. ພາຍຫລັງໄດ້ມີການ ກະກຽມເຄື່ອງເຮັດເຮືອນຄົບແລ້ວ, ເຂົາເຈົ້າກໍຊອກຫາມື້ຫາຍາມໃນ ການຕັ້ງເຮືອນ ແລະ ສ່ວນຫລາຍ ຈະຕັ້ງເຮືອນໃນວັນພະຫັດ ຫລື ວັນ ເສົາ ເພາະເຂົາເຈົ້າມີຄວາມເຊື່ອຖື ມາແຕ່ບັນພະບູລຸດທັງສອງວັນນີ້ ເປັນວັນສີລິມຸງຄຸນຂອງຊົນເຜົ່າຕົນ. ໃນເວລາຈະຕັ້ງເຮືອນນັ້ນແມ່ນໄດ້ ເລົ່າໝົດບ້ານມາຢືນອ້ອມດິນຕອນ ຈະປຸກເຮືອນ. ລັກສະນະເຮືອນຂອງ ຊົນເຜົ່າຍະເຫີນ ສະໄໝກ່ອນແມ່ນ ເຮັດເຮືອນຮ້ານ ແລະ ແບ່ງອອກ ເປັນ 2-3 ຫ້ອງນັບຫວ່າງເສົາ, ເຮືອນເຮັດດ້ວຍໄມ້ມອກຕອກລຶບ, ມຸ້ງດ້ວຍຫຍ້າ, ປູດ້ວຍຟາກ, ແອັມ ດ້ວຍໃບຕອງ ແລະ ມີການຈັດແບ່ງ ຫ້ອງເປັນ 2 ສ່ວນ, ໜຶ່ງເປັນ ບ່ອນ ຂອງພໍ່, ແມ່, ອີກສ່ວນໜຶ່ງ ນັ້ນເປັນບ່ອນນອນຂອງລູກທີ່ຍັງ ບໍ່ທັນແຕ່ງດອງ. ປັດຈຸບັນການປຸກ ເຮືອນແມ່ນໄດ້ມີການປັບປຸງເປັນໄມ້ ແລະ ເຮືອນກໍ່ຕາມສະພາບການພັດ ທະນາແຕ່ລະຍຸກສະໄໝ. ສ່ວນການ ແຕ່ງກາຍໃນອະດີດມີຄວາມໂດດ ເດັ່ນ ໂດຍຜູ້ຊາຍນຸ່ງຜ້າກະຕ້ຽວ, ເອົາຜ້າແດງຄຽນຫົວ, ເກົ້າຜົມ, ບ່ອນຫູໃສ່ຕ້າງ ມີປອກແຂນ, ປອກ ຂາ, ໃສ່ໝາກປັດ. ສະເພາະແມ່ ຍິງແມ່ນນຸ່ງສິ້ນລ່າມລົງຮອດປາຍ ແຂ່ງ, ນຸ່ງເສື້ອແຊກເອົາແພແດງ ຄຽນຫົວ, ມີປອກແຂນ, ປອກຂາ, ເກົ້າຜົມ, ບ່ອງຫູໃສ່ຕ້າງທີ່ເຮັດດ້ວຍ ທອງ, ບໍ່ວ່າຍິງ ຫລື ຊາຍບໍ່ຕັດແຂ້ວ ແລະ ສັກລາຍ. ດ້ານຄວາມເຊື່ອຖື ໃນຮອບວຽນປີໜຶ່ງສ່ວນຫລາຍ ມັກຈະເຮັດບຸນເຂົ້າໃໝ່, ບຸນປີໃໝ່ ແລະ ຈັດພິທີກຳລ້ຽງຜີລ້ານ, ຜີ ເມືອງຕາມໄລຍະຂອງເດືອນທີ່ໄດ້ ກຳນົດໄວ້, ໃນນັ້ນສ່ວນຫລາຍຈະ ເຮັດພິທີກຳລ້ຽງຜີຫລັກເມືອງເອີ້ນ ວ່າ: ບຣະເມືອງ ຊຶ່ງຈະຈັດຂຶ້ນໃນ ລະຫວ່າງກາງເດືອນ 2-3 ຂອງ ທຸກໆປີ, ໃນພິທີດັ່ງກ່າວ, ຈະມີການ ກະກຽມໝົດທຸກຄອບຄົວພພາຍໃນ ບ້ານເຊັ່ນ: ໄກ່, ເປັດ, ຄວາຍ, ງົວ, ໝູ, ເຂົ້າສານ, ເຂົ້າສຸກ, ເຫລົ້າໄຫ, ທຽນ, ດອກໄມ້ທີ່ເປັນລັກສະນະ ລວມບ້ານ. ສ່ວນແຕ່ລະຄອບຄົວ ນັ້ນແມ່ນອີງຕາມຖານະຄອບຄົວ ຂອງໃຜລາວ, ເມ່ືອກະກຽມວັດຖຸ ປັດໄຈໄດ້ແລ້ວກໍຈະມີການກຳນົດ ວັນເວລາໃນການຈັດງານດັ່ງກ່າວ. ນອກຈາກນີ້, ຊົນເຜົ່າຍະເຫີນ ຍັງມີມໍລະດົກດ້ານວັນນະຄະດີ ແລະ ສິລະປະພື້ນເມືອງທີ່ສຳຄັນ ເຊັ່ນ: ນິທານພື້ນບ້ານ, ຄຳສຸພາສິດ, ບົດ ລຳ ແລະ ເຄື່ອງດົນຕີພື້ນເມືອງ ເປັນຕົ້ນແມ່ນກອງ, ຄ້ອງລາ, ເກວ ແລະ ຢວນ ທີ່ຍັງຄົງຖືກສືບທອດ ຈາກຄົນຮຸ່ນສູ່ຮຸ່ນສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນ ພູມປັນຍາ ແລະ ເອກະລັກ, ຄຸນຄ່າ ຂອງມໍລະດົກທາງວັດທະນະທຳອັນ ຫລາກຫລາຍຂອງຊົນເຜົ່າຍະເຫີນ ຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ. ຈຶ່ງກາຍເປັນເຄື່ອງປຸງປະຈຳຄົວ ເຮືອນຂອງຄົນລາວທຸກພາກ. ໃນ ປັດຈຸບັນການຜະລິດນ້ຳປາແດກບໍ່ ໄດ້ຈຳກັດພຽງແຕ່ຄອບຄົວເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ໄດ້ຮັບການພັດທະນາເປັນສິນຄ້າ ສາມາດສ້າງລາຍໄດ້ ແລະ ສ້າງ ຊື່ສຽງໃຫ້ແກ່ຜູ້ປະກອບການ ຊຶ່ງ ໜຶ່ງໃນນັ້ນກໍແມ່ນຄົວເສີດສູນລວມ ປາແດກແຊບ ກໍເປັນຜະລິດຕະພັນ ໜຶ່ງຂອງຄົນລາວທີ່ໄດ້ມີໂຮງງານ ຜະລິດອອກມາຮັບໃຊ້ສັງຄົມທີ່ມີ ຊື່ສຽງໂດ່ງດັງບໍ່ແພ້ໃຜ ດ້ວຍລົດ ຊາດ, ຄຸນນະພາບ ແລະ ສິນຄ້າທີ່ ຫລາກຫລາຍບໍ່ວ່າຈະເປັນປາແດກ ດິບ, ສຸກ, ແຈ່ວປາແດກບອກເລີຍ ວ່າແຊບບໍ່ຄືໃຜແນ່ນອນເນື່ອງຈາກ ວ່າປາກແດກຈາກຄົວເສີດຜ່ານ ການໝັກເປັນເວລາ 3 ປີ ຈຶ່ງສາ ມາດນໍາອອກມາບໍລິໂພກໄດ້ເຮັດໃຫ້ ລົດຊາດແຊບ ແລະ ເຂັ້ມຂຸ້ນ. ນາງ ສຸກສະຫວັນ ສີຫາລາດ ເຈົ້າຂອງຜະລິດຕະພັນຄົວເສີດປາກ ແດກແຊບ ໄດ້ໃຫ້ສໍາພາດຕໍ່ນັກຂ່າວ ໃນໂອກາດເຂົ້າຮ່ວມວາງສະແດງ ສິນຄ້າໃນກອງປະຊຸມລັດຖະບານ ເປີດກວ້າງ ຄັ້ງທີ I ປະຈໍາປີ 2026 ເມື່ອບໍ່ດົນມານີ້ວ່າ: ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງ ອາຊີບນີ້ ຍ້ອນຕົນເອງມັກແຕ່ງກິນ ແບບອາຫານລາວ ໂດຍສະເພາະ ປາແດກ ແມ່ນໄດ້ກິນທຸກຄາບ ເນື່ອງ ຈາກວ່າ ໃນເມື່ອກ່ອນເຮືອນຕົນເອງ ເປັນແຫລ່ງຜະລິດປາແດກຂອງ ບ້ານບຸ່ງພ້າວ ເມືອງທຸລະຄົມ ແຂວງ ວຽງຈັນ ຍ້ອນມີສວນໃກ້ກັບນໍ້າງື່ມ ເວລາເຂົາປ່ອຍນໍ້າງື່ມອອກມາຈະ ຜ່ານສວນ. ຜູ້ເປັນພໍ່ ເລີຍເຮັດຕ້ອນ, ເຮັດໄຊ ລັດປາໄວ້, ຫລັງຈາກນໍ້າ ແຫ້ງປາອອກບໍ່ໄດ້ ຈຶ່ງນໍາເອົາປາ ມາເຮັດປາແດກປະໄວ້ສະເພາະ ເລີຍ ເນື່ອງຈາກວ່າປາຫລາຍແຮງ ຈົນໄດ້ລະດົມປະຊາຊົນພາຍໃນ ບ້ານມາເຮັດຊ່ວຍແຕ່ຍັງບໍ່ໄດ້ແປ ຮູບມີແຕ່ເຮັດປາແດກເປັນຖັງເປັນ ໄຫທໍາມະດາ ແລະ ສົ່ງໃຫ້ມາແມ່ ຄ້າມາຫລາຍຟ້າຫລາຍປີຈົນພໍ່ແມ່ ເພິ່ນເຖົ້າແກ່, ຫລັງຈາກຕົນເອງໄດ້ ມາຮຽນຕໍ່ຢູ່ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ ຈຶ່ງສືບຕໍ່ເຮັດອາຊີບນີ້ ເພື່ອຮັກສາ ມູນເຊື້ອອາຊີບນີ້ໃຫ້ຢູ່ກັບຄອບຄົວ ຕົນຕະຫລອດໄປ. ປັດຈຸບັນໄດ້ເຮັດ ທຸລະກິດຫລາຍຢ່າງທັງປູກຝັງລ້ຽງສັດແບບອິນຊີຄຽງຄູ່ກັບການ ເຮັດຜະລິດຕະພັນປາແດກອອກມາ ຈໍາໜ່າຍສູ່ສັງຄົມ ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ປາ ແດກດິບ, ສຸກ ແລະ ຫລ້າສຸດໄດ້ເຮັດ ແຈ່ວປາແດກອອກມາຕາມຄວາມ ຕ້ອງການຂອງຜູ້ບໍລິໂພກ. ສໍາລັບ ປາແດກແມ່ນມີເອກະລັກຄວາມ ແຊບນົວທີ່ບໍ່ຄືໃຜ ເນື່ອງຈາກຈະ ມີການຫລໍ່ໄຫທີ່ສາມາດບັນຈຸປາ ແດກໄດ້ 400 ກວ່າກິໂລກຣາມ ແລະ ການໝັກປາດ້ວຍວິທີດັ້ງເດີມ ຕ້ອງໄດ້ 3 ປີຂຶ້ນໄປຈຶ່ງໄຂ ເພື່ອໃຫ້ ໄດ້ປາແດກທີ່ແຊບນົວ ແລະ ເຂັ້ມຂຸ້ນ ຈາກໂຕປາແທ້ໆ. ດ້ວຍຄຸນນະພາບ ດັ່ງກ່າວ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ປາແດກຂອງ ຄົວເສີດກາຍເປັນທີ່ຖືກໃຈຂອງຜູ້ ບໍລິໂພກ. ໂດລາຄາຂາຍປາແດກ ດິບ ກິໂລ 35.000 ກີບ, 3 ກິໂລ 100.000ກີບ. ນາງ ສຸກສະຫວັນ ເວົ້າເສີມວ່າ: ໃນອະນາຄົດຈະເຮັດເປັນປາແດກ ຝຸ່ນແບບຊອງເປັນເຈົ້າທໍາອິດຂອງ ປະເທດລາວ ເພື່ອຄວາມສະດວກ, ສະບາຍຂອງຜູ້ບໍລິໂພກ ແລະ ສາ ມາດຈໍາໜ່າຍອອກຕ່າງປະເທດ ໄດ້ເພາະປັດຈຸບັນຜະລິດຕະພັນ ຂອງຄົວເສີດກຳລັງດຳເນີນຂໍ ການຮັບຮອງມາດຕະຖານເພາະ ກະຊວງສາທາລະນະສຸກ ໄດ້ນໍາ ເອົາປາກແດກໄປວິໄຈແລ້ວຜ່ານ ອຍ. ພ້ອມນັ້ນ, ເມືອງໄຊທານີ ກຽມ ຂຶ້ນເຄື່ອງໝາຍໂອດັອບໃຫ້, ເມື່ອ ໄດ້ເຄື່ອງໝາຍ ອຍ ແລະ ໂອດັອບ ແລ້ວ ຕົນເອງ ກໍມີແຜນດຳເນີນ ການຈົດລິຂະສິດສິນຄ້າ, ເຮັດໃບ ອະນຸຍາດ ເພື່ອຂະຫຍາຍຕະຫລາດ ສົ່ງອອກຕ່າງປະເທດ, ສໍາລັບ ທ່ານໃດຕ້ອງການປາແດກແຊບ ສະອາດ ໄວ້ບໍລິໂພກກໍສາມາດ ມາຊື້ໄດ້ທີ່ຕະຫລາດປອດສານ ພິດຢູ່ໜ້າໄອເຕັກ ຕຶກເກົ່າທຸກໆ ວັນພຸດ ແລະ ວັນເສົາ ຫລື ຕິດຕໍ່ສອບ ຖາມໄດ້ທີ່ເບີ 020 57797474. ໃຕ້ຂອງຈີນ ແລະ ຕໍ່ມາໄດ້ເຄື່ອນ ຍ້ານລົງສູ່ເຂດລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງຈົນ ມາຕັ້ງຖິ່ນຖານໃນພາກໃຕ້ຂອງ ລາວ. ຊົນເຜົ່າຍະເຫີນ (ເຫີນຍໍ) ເຄີຍມີສ່ວນຮ່ວມໃນການກໍ່ສ້າງ ພາລະຊາວັງແຫ່ງອານາຈັກ ຂອມ ຢູ່ເມືອງ ອົງການ ແລະ ເຂດ ເມືອງ ໂຊກ, ເມືອງຊຸງ ແລະ ຫລໍ່ພະພຸດທະ ຮູບ, ພະສົງແສນຢູ່ວັດບ້ານສະແຄະ ທີ່ຂຶ້ນກັບເມືອງ ໄຊເຊດຖາ ແຂວງ ອັດຕະປື ແລະ ຕໍ່ມາທ້າຍສະຕະວັດ ທີ XVIII ໄດ້ເຄື່ອນຍ້າຍຖ່ິ່ນຖານ ໄປຢູ່ເຂດພູຄຳພຸກ, ພູຫລວງ ແລະ ໝູ່ບ້ານຕ່າງໆ: ດາກຣານ, ດາກ ເກຣງ, ດາກອິນຕຽງ, ໜອງເມັກ, ຄໍາປັດ ແລະ ອື່ນໆ. ຊົນເຜົ່ານີ້ມີ ຫລາຍຊື່ເອີ້ນເຊັ່ນ: ຍະເຫີນ, ເຫີນ ຍໍ ແລະ ຕຶງແກະ, ແຕ່ຊື່ “ຍະເຫີນ” ເປັນຊື່ທີ່ນຳໃຊ້ທາງລັດຖະການ ໃນປັດຈຸບັນ. ປະຊາຊົນສ່ວນໃຫຍ່ ປະກອບອາຊີບເຮັດໄຮ່ ແລະ ເຮັດ ນາ ໂດຍປູກເຂົ້າຈ້າວເປັນຫລັກ ພ້ອມກັບປູກພືດ, ຜັກ, ໝາກໄມ້ ແລະ ພືດເສດຖະກິດ ເຊັ່ນ: ກາເຟ, ກ້ວຍ ແລະ ໝາກຮຸ່ງ. ນອກນັ້ນ ຍັງ ລ້ຽງຄວາຍ, ງົວ, ໝູ, ໄກ່ ແລະ ສັດ ປີກອື່ນໆ ເພື່ອໃຊ້ເປັນອາຫານ ແລະ ປະກອບໃນພິທີກຳ. ເຖິງແມ່ນວ່າ ພວກເຂົາເຈົ້າຈະບໍ່ນິຍົມຕໍ່າຫູກແຕ່ ຊາວຍະເຫີນມີສີໄມ້ລາຍມືໂດດເດັ່ນ ແລະ ຊຳນານໃນດ້ານວຽກຫັດຖະ ກຳຈັກສານ. ສຳລັບການຕັ້ງຖິ່ນຖານຂອງ ຊົນເຜົ່າຍະເຫີນແມ່ນນິຍົມສ້າງບ້ານ
RkJQdWJsaXNoZXIy MTc3MTYxMQ==