glu ,0tspkp,tsklk,a d7u mq j ;x;'-q oma '-kf rkp.8h dkooerk0v'ra d ໂດຍ: ມາລີດາີດ xtgmf]k; 6 12/06/2025 glf4tdy f{la '7q , -u ;y f{;a fmtotme u y a ໂດຍ: ແສງສະຫວັນັນ (ຄັດຈາກປຶ້ມບັນດາຊົນເຜົ່າໃນ ັ ດຶ້ ມັ ນົ ນົ່ າ ສປປ ລາວ) Iu f7v'xtgrou 7;k,g-nj v0v'-q ogzqj k1A ' 37'dkodvpdk lh k'glf4tdy f.sh xt-k-q o [h kox5j 'xk8k; * ຊົນເຜົ່າຢ້ັງ ແມ່ນຊົນເຜົ່າໜຶ່ງ ທີ່ນອນຢູ່ໃນວົງຄະນາຍາດແຫ່ງ ຊາດລາວທີ່ໄດ້ດຳລົງຊີວິດຢູ່ໃນດິນ ແດນປະເທດລາວຫລາຍເຊັ່ນຄົນ ແລ້ວ. ເຜົ່າຢັ້ງໄດ້ອົບພະຍົບ ແລະ ເຄື່ອນຍ້າຍມາຈາກພາກໃຕ້ຂອງ ສປ ຈີນ, ໂດຍຜ່ານດິນແດນແຂວງ ລາວກາຍ, ເຊິນລາ ແລະ ແຂວງ ໄລເຈົາ ສສ ຫວຽດນາມ ແລ້ວມາ ຕັ້ງຫລັກປັກຖານຢູ່ແຂວງຜົ້ງສາ ລີ, ອຸດົມໄຊ, ຫລວງນ້ຳທາ ແລະ ແຂວງບໍ່ແກ້ວ. ນອກຈາກນັ້ນຍັງມີ ຢູ່ ສສ ຫວຽດນາມ ແລະ ສປ ຈີນ. ຊົນເຜົ່າຢັ້ງ ເອີ້ນຕົນເອງວ່າ: ຢັ້ງ, ຊົນເຜົ່າອື່ນ ເອີ້ນ ແລະ ຊື່ທີ່ນຳ ໃຊ້ທາງລັດຖະການໃນປັດຈຸບັນກໍ ແມ່ນຊົນເຜົ່າຢັ້ງ. ຄຳວ່າ: “ຢັ້ງ” ໝາຍເຖິງຢຸດ ຫລື ເຊົາ ໃນການ ເດີນທາງຈາກສະຖານທີ່ແຫ່ງໜຶ່ງ ໄປຍັງສະຖານທີ່ແຫ່ງໃໝ່. ຊົນເຜົ່າ ນີ້ມີອາຊີບເຮັດນາ, ບາງຈຳນວນ ກໍເຮັດໄຮ່, ເຮັດສວນ, ລ້ຽງງົວ, ຄວາຍ, ໝູ, ແບ້, ເປັດ-ໄກ່ ແລະ ອື່ນໆ, ພ້ອມນີ້ຍັງມີຄວາມຊຳນານ ໃນຫັດຖະກຳຈັກສານ, ຕຳ່ຫູກທໍ ໄໝ, ຕີເຫລັກ....; ສ່ວນເຮືອນກໍຈະ ແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມແຕ່ລະທ້ອງ ຖິ່ນເປັນຕົ້ນ: ຊົນເຜົ່າຢັ້ງ ຢູ່ແຂວງ ຫລວງນ້ຳທາ ໃນສະໄໝບູຮານໄດ້ ປຸກເຮືອນແບບຕິດດິນຄືກັບເຮືອນ ຊົນເຜົ່າໄທເໜືອ ຢູ່ຜົ້ງສາລີ ແລະ ບາງຊົນເຜົ່າໃນໝວດພາສາ ຈີນຕີເບດ, ແຕ່ມາຮອດປັດຈຸບັນ ໄດ້ນິ ຍົມເຮັດເຮືອນຮ້ານຄືກັບເຮືອນຊົນ ເຜົ່າລື້, ສ່ວນເຜົ່າຢ້ັ້ງ ຢູ່ແຂວງຜົ້ງ ສາລີ ແຕ່ໃດມາກໍປຸກເປັນເຮືອນ ຮ້ານ, ຫລັງຄາເຮືອນຄ້າຍຄືອອງ ເຕົ່າ. ເຮືອນຊົນເຜົ່າຢັ້ງ ຕາມແຕ່ລະ ທ້ອງຖິ່ນຈະມີ 3-5 ຫ້ອງ (ນັບ ຫວ່າງເສົາ) ກວ້າງ 3-4 ວາ, ຍາວ 4-5 ວາ, ແບ່ງອອກເປັນ 2 ຫ້ອງໃຫຍ່ຂະໜານກັນ ເຊິ່ງແຕ່ລະ ຫ້ອງກໍໄດ້ແບ່ງເປັນຫ້ອງນ້ອຍຕາມ ຄວາມຕ້ອງການຂອງສະມາຊິກໃນ ຄອບຄົວ ເຊັ່ນ: ຫ້ອງນອນປູ່ຍ່າ, ຫ້ອງນອນລູກແຕ່ລະຄົນ ແລະ ຫ້ອງນອນຂອງແຂກທີ່ມາຢາມ. ຊົນເຜົ່າຢັ້ງ ຕາມແຕ່ລະທ້ອງ ຖິ່ນກໍມີເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມເອ້ຢ້ອງແຕກ ຕ່າງກັນ ເປັນຕົ້ນ ຊົນເຜົ່າຢັ້ງ ຢູ່ ແຂວງຫລວງນ້ຳທາ ແມ່ນນຸ່ງຫົ່ມ ຄື ແຊງຊົນເຜ່ົາແລນແຕນ. ສຳລັບ ຢັ້ງ ແຂວງຜົ້ງສາລີ ນຸ່ງຫົ່ມເອ້ຢ້ອງ ຄ້າຍຄືເຜົ່າອາຄາ ແລະ ຊົນເຜົ່າຫໍ້. ຊົນເຜົ່າຢັ້ງ ແຕ່ລະທ້ອງຖິ່ນນິຍົມກິນ ດື່ມຄືກັນເປັນຕົ້ນກິນເຂົ້າໜຽວໂດຍ ເອົານ້ຳຮ້ອນລວກ ແລ້ວກໍໜຶ້ງໃສ່ ໄຫ, ມັກກິນອາຫານປະເພດແກງ, ປີ້ງ, ລາບດິບ, ລາບເລືອດ, ມີລົດ ຊາດເຜັດ, ເຄັມ, ດື່ມນ້ຳຕົ້ມ, ນ້ຳ ດິບ, ດື່ມເຫລົ້າໄຫ, ເຫລົ້າສ້ຽວ ແລະ ເຫລົ້າຂີ້ແກບ..., ມີຮີດຄອງປະເພນີ ແລະ ວັດທະນະທຳ ທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ເຊັ່ນ: ເຜົ່າຢັ້ງ ແຂວງຜົ້ງສາລີ ສະ ໄໝບູຮານກໍມີສາສະໜາພຸດຕົກ ມາຮອດສະໄໝເຈົ້າອຸຕະມະ ປົກ ຄອງຊາວຢັ້ງ ໄດ້ຫັນມາເຊື່ອຜີ. ສຳລັບຢັ້ງ ຢູ່ແຂວງຫລວງນ້ຳທາ, ອຸດົມໄຊ ແລະ ແຂວງບໍ່ແກ້ວ ມີ ຄວາມເຄົາລົບສິ່ງສັກສິດທັງປວງ ເປັນຕົ້ນ ບູຊາຜີບັນພະບູລຸດ, ຜີບ້ານ ຜີເມືອງ. ນັ້ນມານັ່ງ ແລະ ເທ່ືອທີ 2 ກໍຫ້າງ ບ່ອນໜຶ່ງອີກໂດຍເອົາເຫລົ້າໃສ່ ພາຍຫລັງສຳເລັດແລ້ວກໍເອົາຕາ ແຫລວ 4 ອັນມາບ້ານ ເມື່ອຮອດ ຕອນຄ່ຳໃຫ້ຊາວໜຸ່ມໄປປັກ 4 ແຈ ບ້ານ ຊຶ່ງຈະມີການຄະລຳ 2-3 ມື້, ຄົນໃນບ້ານບໍ່ໄດ້ອອກ, ຄົນນອກບໍ່ ໄດ້ເຂົ້າ, ຕອນເຊົ້າກໍຈະໄດ້ເອົາໄກ່ ໃຫຍ່ 1 ໂຕ, ເງິນ 10.000 ກີບ, ເຫລົ້າ 2 ແກ້ວ ຈາກນັ້ນກໍເຊີນເຖົ້າ ແກ່ມາມັດແຂນໃຫ້ຜູ້ທີ່ນຳພາລ້ຽງຜີ ແລ້ວກໍພາກັນກິນເຂົ້າຢູ່ເຮືອນນັ້ນ ເລີຍ, ໃນໄລຍະ 3 ມື້ ແມ່ນມີການຄະ ລຳ ກໍລະນີມີຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງລະເມີດຕ້ອງ ໄດ້ປັບໃໝ ຖ້າເອົາໝູລ້ຽງ ຫລື ຄວາຍລ້ຽງ ກໍຕ້ອງໃຊ້ແທນດ້ວຍ ໝູ ຫລື ຄວາຍ. ເຜົ່າຢັ້ງມີເຄື່ອງດົນ ຕີພື້ນເມືອງຫລາຍຊະນິດເຊັ່ນ: ຄ້ອງ ລາ, ຄ້ອງຈູມ, ຄ້ອງນ້ອງແນ້ງ, ມີ ການຂັບລຳ ແລະ ອື່ນໆ, ມີພາສາ ປາກເວົ້າສຽງສຳນຽງຄ້າຍຄືກັນ ກັບຊົນເຜົ່າລື້, ບໍ່ມີຕົວໜັງສືຂຽນ. * ປະຊາຊົນບ້ານ ປຸ່ງປາຕາວ ເມືອງຄໍາເກີດ ແຂວງບໍລິຄໍາໄຊ ມີມູນເຊື້ອດຸໝັ້ນຂະຫຍັນພຽນໃນ ການຜະລິດກະສິກໍາເປັນສິນຄ້າ ເພື່ອສ້າງລາຍຮັບເຂົ້າຄອບຄົວ, ເມື່ອກ່ອນປະຊາຊົນເຮັດການຜະ ລິດຍັງເຮັດແບບປະຖົມປະຖານບໍ່ ເປັນຂະບວນຟົດຟື້ນ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ ຜົນຕອບຮັບບໍ່ໄດ້ດີເທົ່າທີ່ຄວນ, ຈົນ ມາຮອດປີ 2022 ບ້ານດ່ັງກ່າວໄດ້ ຮັບການຊ່ວຍເຫລືອ ຈາກໂຄງການ ກອຍກາ ຂອງ ສ ເກົາຫລີ ດ້ານທຶນ ຮອນ ແລະ ເຕັກນິກວິຊາການໃໝ່ໆ ຫລາຍໆດ້ານ ບໍ່ວ່າຈະເປັນເຕັກນິກ ການຈັກສານ, ການປູກຝັງ, ການ ຄົວ, ກຸ່ມຈັກສານ, ກຸ່ມປູກຝັງມີ 38 ຄອບຄົວ ໃນແຕ່ລະຄອບຄົວກໍ່ຈະ ມີລາຍຮັບແຕກຕ່າງກັນໄປ ເຊັ່ນ: ກຸ່ມຈັກສານສະເລ່ຍລາຍຮັບປະ ມານ 1-2 ລ້ານກີບຕໍ່ເດືອນ/ຄອບ ຄົວ, ສໍາລັບກຸ່ມກະສິກໍາກໍ່ຈະໄດ້ ເປັນງວດ, ງວດໜຶ່ງກໍ່ໄດ້ຫລາຍສົມ ຄວນ. ສໍາລັບການຊ່ວຍເຫລືອຂອງ ໂຄງການໃນໄລຍະທໍາອິດ ແມ່ນຈະ ຝຶກດ້ານເຕັກນິກວິຊາການ, ສ້າງ ເຮືອນຮົ່ມ, ເຮືອນລ້ຽງໄກ່ ແລະ ຊ່ວຍເຫລືອດ້ານພື້ນຖານໂຄງ ລ່າງຂອງບ້ານ, ຊ່ວຍເຫລືອໂຮງ ຮຽນ, ຫ້ອງການບ້ານ ລວມໄປ ເຖິງນໍ້າໃຊ້ໃຫ້ປະຊາຊົນ. ເຖິງແນວ ກໍດີ, ການຜະລິດກະສິກຳໃນປັດ ຈຸບັນແມ່ນປູກຖົ່ວຜັກຍາວ, ຫອມ ປ້ອມ, ຫອມບົ່ວ ແລະ ໝາກສາລີ ເຊິ່ງຈະມີບ່ອນຈໍາໜ່າຍຕາມຕະ ຫລາດພາຍໃນເມືອງ ແລະ ແຂວງ. ທ່ານ ສອນເພັດ ຍັງເວົ້າຕື່ມ ວ່າ: ການທີ່ໄດ້ນໍາເອົາສິນຄ້າກະສິ ກຳ, ຫັດຖະກຳຈັກສານມາວາງສະ ແດງໃນຄັ້ງນີ້ ເຫັນວ່າມີຜົນຕອບ ຮັບດີ ລູກຄ້າມາຊື້ບໍ່ຂາດສາຍຕົນ ເອງກໍ່ດີໃຈຫລາຍ ແລະ ຢາກໃຫ້ມີ ງານດີໆແບບນີ້ອີກ ເພື່ອເປັນການ ສົ່ງເສີມການຜະລິດພາຍໃນບ້ານ ແລະ ເປັນການເປີດກວ້າງໃນການ ຈຳໜ່າຍສິນຄ້າ. ພ້ອມນັ້ນ ກໍຕ້ອງຂໍ ຂອບໃຈທາງໂຄງການກອຍກາ ທີ່ ເຂົ້າມາຊ່ວຍເຫລືອດ້ານເຕັກນິກ, ສຳລັບງານບຸນຂອງຊົນເຜົ່າ ຢັ້ງ ສ່ວນຫລາຍກໍແມ່ນຄ້າຍຄືກັບ ຫລາຍເຜົ່າ ຄື: ບຸນກິນເຂົ້າໃໝ່ ຫລັງຈາກການເກັບກ່ຽວຜົນລະປູກ ແລ້ວ ກໍຈະຈັດງານດັ່ງກ່າວຂຶ້ນໃນ ເດືອນ 3 ຫາ ເດືອນ 4 ຂອງທຸກໆປີ, ໃນປີໜຶ່ງໄດ້ມີງານບຸນທີ່ສຳຄັນນັ້ນ ຄື ບຸນກິນຈຽງຂອງຊົນເຜົ່າຢັ້ງ ແມ່ນບຸນກິນເຕດ ຄື ຫວຽດນາມ ແລະ ບຸນກຸດຈີນ ຊຶ່ງມີປະຫວັດ ຄວາມເປັນມາຄ້າຍຄືກັນກັບກຸດ ຈີນ ທີ່ເຄີຍເຊື່ອຖື ຫລື ປະຕິບັດກັນ ມາແຕ່ບູຮານນະການທີ່ໄດ້ເລົ່າສືບ ກັນມາ. ໃນສະໄໝບູຮານ ໄດ້ອະນາ ໄມບ່ອນທີ່ຈະລ້ຽງຜີ ແລ້ວ ກໍພາກັນ ເອົາສາດປູ, ມີນ້ຳເຕົ້າສອງໜ່ວຍ, ຜ້າຫົ່ມສອງຜືນ, ອຸບເງິນສອງ ໜ່ວຍ, ເຫລົ້າ 1 ໄຫ, ເຂົ້າຕົ້ມ 2 ຫໍ່, ທຽນ 2 ຄູ່ ຕິດໃສ່ທາງຂ້າງແລ້ວກໍ ເຊີນຜີບ້ານ ໂດຍມີການຕີແຊງ, ຕີ ຄ້ອງໃຫ້ຜີເຮືອນພາກັນມາ, ໝໍມົນ ຈະນົບ 2 ເທ່ືອ, ແລ້ວສັ່ງໃຫ້ຊາວ ບ້ານເອົາໝູ 1 ໂຕ ມາແຕ່ງຢູ່ຄົວ ກິນໃສ່ພາເຂົ້າ 2 ພາ, ຍົກຂຶ້ນໝໍມົນ ຈະນົບ 2 ເທື່ອ ແລະ ເຊີນໃຫ້ຜີບ້ານ ມາກິນພ້ອມມີການຕີແຊງ, ຕີຄ້ອງ, ຍິງປືນ ແລະ ຈູດໝາກກະໂພກ ຫລາຍຍິ່ງດີ. ພ້ອມນັ້ນ ກໍຈະຫ້າງ ພາເຂົ້ານ້ອຍພາໜຶ່ງໃສ່ໄກ່ສອງໂຕ ແລະ ບຸກຄົນທີ່ສຳຄັນຢູ່ໃນເຮືອນ ພາບປະກອບ ເລື້ອຍໆ, ມີລາຍຮັບເພີ່ມຂຶ້ນກວ່າ ເກົ່າ. ແນວໃດກໍດີ ເຖິງວ່າ ໃນປີ 2025 ນີ້ໂຄງການຈະຈົບລົງແລ້ວ ແຕ່ສິ່ງທີ່ປະຊາຊົນໄດ້ເຮັດມາກໍຈະ ສືບຕໍ່ເຮັດໄປເລື້ອຍໆເພື່ອສ້າງສາ ພັດທະນາເສດຖະກິດຄອບຄົວໃຫ້ ດີຂຶ້ນໄປເລື້ອຍໆ. ສຸດທ້າຍນີ້ໃນນາມຕົນເອງເປັນ ນາຍບ້ານ ການຊ່ວຍເຫລືອທີ່ຜ່ານ ມາຕ້ອງຂໍຂອບໃຈຫລາຍໆ ເພາະ ໂຄງການນີ້ເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນມີ ຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດໃນການ ຜະລິດກະສິກຳເປັນສິນຄ້າ. ສະນັ້ນ, ຈຶ່ງຢາກໃຫ້ໂຄງການສືບຕໍ່ຊ່ວຍ ເຫລືອໄປເລື້ອຍໆ ບໍ່ຢາກໃຫ້ປະໃຫ້ ຖີ້ມປະຊາຊົນ ເພາະການເຮັດກະສິ ກໍາຖ້າມີວິຊາການໃຫ້ຄຳແນະນຳ ກໍຍິ່ງໄດ້ຮັບໝາກຜົນ. ທຶນຮອນ ເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນມີອາຊີບ ທີ່ໝັ້ນຄົງ, ມີຊີວິດການເປັນຢູ່ດີຂຶ້ນ ລ້ຽງສັດ ແລະ ອື່ນໆ, ຫລັງຈາກ ປະຊາຊົນໄດ້ຮຽນຮູ້ ແລະ ນໍາເຕັກ ນິກມາໝູນໃຊ້ເຂົ້າການຜະລິດກະ ສິກຳແລ້ວ ເຫັນວ່າໄດ້ຮັບຜົນຜະ ລິດນັບມື້ດີຂຶ້ນເປັນກ້າວໆ ສາມາດ ຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການ ຂອງທ້ອງຕະຫລາດໄດ້. ທ່ານ ສອນເພັດ ໄກຍະລາດ ໃຫ້ສໍາພາດວ່າ: ເມື່ອກ່ອນບ້ານ ປຸ່ງປາຕາວ ແມ່ນບ້ານໜຶ່ງທີ່ຢຶດຖື ອາຊີບການກະສິກໍາເປັນອາຊີບ ຕົ້ນຕໍເພື່ອສ້າງສາພັດທະນາເສດ ຖະກິດຄອບຄົວຂອງໃຜລາວ, ເມື່ອ ກ່ອນບໍ່ໄດ້ເຮັດເປັນກຸ່ມ, ຈົນຕົກມາ ປີ 2022 ໂຄງການກອຍກາ ໄດ້ ເຂົົ້າມາຊ່ວຍເຫລືອດ້ານທຶນຮອນ ເພື່ອສົ່ງເສີມອາຊີບໃຫ້ປະຊາຊົນ ໃນຫລາຍດ້ານ ໂດຍສະເພາະການ ຜະລິດກະສິກໍາ, ການຈັກສານກໍ່ ໄດ້ ມີການສ້າງຕັ້ງເປັນກຸ່ມຂຶ້ນ ເຊິ່ງກຸ່ມ ຜະລິດກະສິກໍາ ມີ 20 ກວ່າຄອບ
RkJQdWJsaXNoZXIy MTc3MTYxMQ==